“20–26 Siulai. ʻAlamā 36–38: ‘Sio ki he ʻOtuá pea Moʻui,’” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e Fakafoʻituituí mo e Ngaahi Fāmilí: Tohi ʻa Molomoná 2020 (2020)
“20–26 Siulai. ʻAlamā 36–38,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e Fakafoʻituituí mo e Ngaahi Fāmilí: 2020
Tā fakatātaaʻi ʻe Joshua Dennis
20–26 Siulai
ʻAlamā 36–38
“Sio ki he ʻOtuá pea Moʻui”
“ʻI hoʻo ongoʻi ko ia ʻa e fiefia ʻoku maʻu mei he mahino kiate koe ʻa e ongoongoleleí, te ke fie fakaʻaongaʻi leva ʻa e meʻa ʻokú ke akó” (Malangaʻaki ʻEku Ongoongoleleí [2004], 21). Hiki hoʻo ngaahi fakakaukaú mo e ngaahi ongo fekauʻaki mo e founga ke fakaʻaongaʻi ai e ngaahi moʻoni ʻokú ke akó.
Lekooti e Ngaahi Ongo ʻOkú ke Maʻú
ʻI he vakai ʻa ʻAlamā ki he ʻātakaiʻi ia ʻe he faiangahalá, naʻá ne ongoʻi loto moʻoni ha “mamahi,” “[faingataʻaʻia],” mo e “feinga lahi ʻo e laumālié” ( ʻAlamā 8:14). Naʻá ne pehē fekauʻaki mo e kau Sōlamí, “ʻOku hoko ʻa e fai angahala pehē ʻi he kakaí ni ko e fakamamahi ki hoku laumālié” ( ʻAlamā 31:30). Naʻá ne ongoʻi ʻa e meʻa tatau hili ʻene foki mei heʻene ngāue fakafaifekau ki he kau Sōlamí—naʻá ne pehē, “kuo fakaʻau ke fefeka ʻa e loto ʻo e kakaí, pea naʻa nau kamata ke ʻita koeʻuhi ko e fefeka ʻo e folofolá,” pea naʻe ngaohi ai hono lotó ke “fuʻu mamahi lahi” ( ʻAlamā 35:15). Ko e hā naʻe fai ʻe ʻAlamā fekauʻaki mo e meʻa naʻá ne mamata mo ongoʻí? Naʻe ʻikai ke ne ongoʻi pē ʻoku loto-foʻi pe siva e ʻamanakí fekauʻaki mo e tuʻunga ʻo e māmaní. Ka, “naʻá ne fekau ke fakataha mai ʻa hono ngaahi fohá” pea akonekina kiate kinautolu e “ngaahi meʻa ʻoku kau ki he māʻoniʻoní” ( ʻAlamā 35:16). Naʻá ne akoʻi kiate kinautolu “ʻoku ʻikai mo ha toe hala kehe pe ha founga ʻe lava ai ʻo fakamoʻui ʻa e tangatá, kae ngata pea founga pē ʻia Kalaisi. … Vakai, ko e folofola ia ʻo e moʻoní mo e māʻoniʻoní” ( ʻAlamā 38:9).
Ngaahi Fakakaukau ki hono Ako Fakatāutaha ʻo e Folofolá
ʻE lava ke fanauʻi au ʻi he ʻOtuá ʻi heʻeku loto-fakatōkilalo mo fakatomalá.
ʻE tokosiʻi pē ha niʻihi te nau maʻu ha ngaahi aʻusia fakaofo hangē ko e ului ʻa ʻAlamaá. Ka ʻoku ʻi ai ha ngaahi tefitoʻi moʻoni ʻi heʻene aʻusiá te tau lava ʻo ako kotoa mei ai pea fakaʻaongaʻi, koeʻuhí he kuo pau ke “fanauʻi ʻi he ʻOtuá” ʻa e taha kotoa pē” ( ʻAlamā 36:23). ʻI hoʻo lau e ʻAlamā 36, fekumi ki ha ngaahi tefitoʻi moʻoni te ke lava ʻo moʻui ʻaki. Hangē ko ʻení, ʻoku ongoʻi fēfē ha taha kuo fanauʻi ʻi he ʻOtuá fekauʻaki mo e angahalá? fekauʻaki mo Sīsū Kalaisi? Te ke lava foki ‘o kumi ki he ngaahi liliu te ke ʻamanaki ke sio ki ai ʻi he ngaahi tui mo e ngāue ʻa ha taha ʻoku fanauʻi ʻi he ʻOtuá.
Vakai foki, Mōsaia 5:7; 27:25–26; ʻAlamā 5:14; 22:15; Hilamani 3:35; .
Naʻe fai ʻe Sīsū Kalaisi e fakalelei maʻá e ngaahi angahala ʻo e māmaní.
Te ke ala fakatokangaʻi hano fakaʻaongaʻi ha ngaahi lea tatau ʻi he fakamatala ʻa ʻAlamā ki heʻene uluí ʻi he vahe ko ʻení. Ko hono ʻuhingá he ko e ʻAlamā 36 ko ha sīpinga lelei ia ʻo ha faʻahinga maau faka-Hepelū ʻoku ui ko e kaiasimasi, ʻa ia ʻoku ʻomi e ngaahi foʻi leá pe fakakaukaú ʻi ha fokotuʻutuʻu pau, ʻo tataki atu ki ha tefitoʻi fakakaukau, pea toe fulihi ʻo fakahokohoko mei mui. ʻI he ʻAlamā 36, ko e fakakaukau ʻi he veesi 3 ʻoku toe hā pē ʻi he veesi 27, ko e fakakaukau ʻi he veesi 5 ʻoku toe hā pē ʻi he veesi 26, ʻo fai pehē atu. Ko e tefitoʻi fakakaukaú ʻa e pōpoaki mahuʻinga taha ʻo e kaiasimasí. Vakai angé pe te ke lava ʻo maʻu ʻa e tefitoʻi fakakaukau ʻi he veesi 17–18. Fakatokangaʻi ange ‘a e founga ne kaunga ai kia ʻAlamā ʻa e “nofo ʻi [hono] ʻatamaí ʻa e fakakaukau ko ʻení” pea liliu ʻene moʻuí. Kuo kaunga fēfē kiate koe ʻa e moʻoni ko ʻení? Ko e hā ha ngaahi fakakaukau kehe ʻoku toutou ʻasi ʻokú ke maʻu ʻi he potufolofola ko ʻení?
‘Oku ueʻi fēfē koe ʻe he fakamatala ko ʻeni ʻo e fakatomalá mo e fakamolemolé ke ke muimui ki he tā sīpinga ʻa ʻAlamaá pea tafoki ki he Fakamoʻuí?
Ke maʻu ha toe fakamatala lahi ange fekauʻaki mo e kaiasimasí, vakai, Book of Mormon Student Manual (Church Educational System manual [2009], 232–33).
Kuo fakatolonga mai e folofolá “koeʻuhi ko ha taumuʻa fakapotopoto.”
Kuó ke fakakaukau nai fekauʻaki mo e mana mo e tāpuaki ʻo hono maʻu e folofolá he kuonga ní? Kuo “tuku ʻe he ʻOtuá kiate [kitautolu] ʻa hono tauhi ʻo e ngaahi meʻá ni, ʻa ia ʻoku toputapu” ( ʻAlamā 37:14). ʻI hoʻo lau e ʻAlamā 37, kumi e ngaahi tāpuaki ʻoku maʻu mei hono maʻu ʻo e folofolá. Kuó ke aʻusia fēfē e ngaahi tāpuakí ni? Te tau fakaʻaongaʻi fēfē ʻa e folofolá ke tokoni ki hono“ fakahā ai ʻa [e] māfimafi [ʻo e ʻOtuá] ki he ngaahi toʻu tangata ʻamuí”? ( ʻAlamā 37:18).
ʻOku fakafehoanaki ʻe ʻAlamā ʻi he ʻAlamā 37:38–47, ʻa e “folofola ʻa Kalaisí” ki he Liahoná. ʻI hoʻo fakalaulauloto ki he fakafehoanaki ko ʻení, fakakaukau ki he ngaahi founga kuó ke aʻusia ai e mana mo e mālohi ʻo e ngaahi akonaki ʻa Kalaisí he “ʻaho ki he ʻaho” ( ʻAlamā 37:40).
Vakai foki, D. Todd Christofferson, “Ko e Tāpuaki ʻo e Folofolá,” Ensign pe Liahona, Mē 2010, 32–35.
ʻOku akoʻi kitautolu ʻe he folofolá ki he founga ke muimui ai he ʻOtuá.
“ʻOku fakahoko ʻe he fanga kiʻi meʻa iiki mo faingofuá ʻa e ngaahi fuʻu meʻa lalahi.”
ʻI he taimi ʻe niʻihi, te tau ala ongoʻi ʻoku fuʻu lahi ʻetau ngaahi palopalemá mo faingataʻa pea kuo pau ke lahi mo faingataʻa foki e ngaahi founga ke fakaleleiʻi aí. Ka kuo fili ʻe he ʻEikí ʻi he meimei taimi kotoa pē ke fakaʻaongaʻi e “fanga kiʻi meʻa iiki mo faingofuá” ( ʻAlamā 37:6) ke fakahoko ʻEne ngāué mo tāpuekina e moʻui ʻa ʻEne fānaú. ʻI hoʻo lau e ʻAlamā 37:6–7, fakalaulauloto mo hiki e ngaahi founga kuó ke mamata ai ki he ngāue ʻa e tefitoʻi moʻoni ko ʻení ʻi hoʻo moʻuí. Ko e hā ha niʻihi ʻo e ngaahi meʻa iiki mo faingofua ʻoku fakaʻaongaʻi ʻe he ʻEikí ke tāpuekina ʻaki koe mo fakahoko ʻEne ngāué?
Vakai foki, ʻAlamā 37:41–46; Dallin H. Oaks, “Fanga Kiʻi Meʻa Iiki mo Faingofuá,” Ensign pe Liahona, Mē 2018, 89–92.
Ngaahi Fakakaukau ki he Ako Fakafāmili e Folofolá mo e Efiafi Fakafāmili ʻi ʻApí
ʻI hoʻo lau e folofolá mo ho fāmilí, ʻe lava ke tokoni atu ʻa e Laumālié ke mou ʻiloʻi ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoni ke fakamamafaʻi mo aleaʻí kae lava ke feau e ngaahi fie maʻu homou fāmilí. Ko ha ngaahi fakakaukau ʻeni ʻe niʻihi.
ʻAlamā 36:5–26
Neongo naʻe makehe ʻa e aʻusia ʻa ʻAlamaá, ka ʻoku fakatātaaʻi ʻe heʻene uluí ha ngaahi tefitoʻi moʻoni te tau lava kotoa ʻo fakaʻaongaʻi. Fakaafeʻi e mēmipa takitaha ʻo e fāmilí ke ne fili ha veesi mei he ʻAlamā 36:5–26 ʻokú ne akoʻi fekauʻaki mo hono “fanauʻi ʻi he ʻOtuá.” Ko e hā ʻoku tau ako mei he ngaahi veesi ko ʻení? Mahalo ʻe lava ke vahevahe ‘e he kau mēmipa ʻo e fāmilí e founga kuo nau fakaʻaongaʻi ai e ngaahi tefitoʻi moʻoni naʻe fakamatalaʻi ʻe ʻAlamaá.
ʻAlamā 36:18–21, 24
Te tau fakaʻaongaʻi fēfē ʻa e ngaahi veesi ko ʻení ke tokoni ke vakai ha taha ko e fakatomalá ko ha aʻusia fakafiefia, kae ʻikai ko ha meʻa fakamanavahē? ʻE tākiekina fēfē kitautolu ʻe he fakatomalá ke tau vahevahe e ongoongoleleí mo e niʻihi kehé?
ʻAlamā 37:6–7, 38–46
Ko e hā ha niʻihi ʻo e “fanga kiʻi meʻa iiki mo faingofua” ( ʻAlamā 37:6) ʻokú ne ʻomi ha ngaahi fuʻu meʻa lalahi ʻi heʻetau moʻuí? Ko e hā ha ngaahi founga ʻoku tatau ai ʻa e folofola ʻa Kalaisí mo e Liahoná? ʻE lava fēfē ke tau fetokoniʻaki ke ako faivelenga ange e folofolá?
ʻAlamā 37:35
Ko e hā ʻoku fakapotopoto ai ke ako ke tauhi e ngaahi fekaú lolotonga “[ʻetau] kei siʻí”?
ʻAlamā 38:12
‘Oku ʻilo nai ʻe homou fāmilí ko e hā ʻa e piti? Mahalo pē te ke lava ‘o fakaʻaliʻali kiate kinautolu ha fakatātā ʻo ha piti pea talanoa fekauʻaki mo hono fakaʻaongaʻi ia ke puleʻi ʻaki ha monumanú. Ko e hā e ʻuhinga ke “taʻofi kotoa [ʻetau] ngaahi holi fakakakanó”? ʻOku tokoni fēfē hono taʻofi ʻetau ngaahi holi fakakakanó ke tau “fonu ʻi he ʻofá”?
Ke maʻu ha ngaahi fakakaukau lahi ange ki hono akoʻi ʻo e fānaú, vakai ki he fokotuʻutuʻu ʻo e uike ní ʻi he Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e Palaimelí.
Fakatupulaki e Ako Fakatāutahá
Lekooti ʻo e ngaahi ongó. ʻI he taimi ʻokú ke lekooti ʻai a e ngaahi ueʻi fakalaumālié ʻokú ke fakahā ai ki he ʻEikí ʻokú ke mahuʻingaʻia Heʻene fakahinohinó, pea te Ne tāpuekina koe ʻaki ha fakahā ʻoku lahi angé. Hiki hifo hoʻo ngaahi fakakaukaú ʻi hoʻo akó. (Vakai, Ko e Faiako ʻi he Founga ʻa e Fakamoʻuí, 12, 30.)
ʻOku Hā ha ʻĀngelo kia ʻAlamā mo e Ngaahi Foha ʻo Mōsaiá, tā ʻe Clark Kelley Price