Doctrine and Covenants 2025
Ko Hono Fakaʻaongaʻi ʻo e Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú


“Ko Hono Fakaʻaongaʻi ʻo e Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 2025 (2025)

“Ko Hono Fakaʻaongaʻi ʻo e Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú: 2025

ongomātuʻa ʻokú na ako fakataha

Ko Hono Fakaʻaongaʻi ʻo e Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú

Ko Hai ʻOku Fakataumuʻa Ki Ai ʻa e Maʻuʻanga Tokoni Ko ʻEní?

Ko e maʻuʻanga tokoni ko ʻení ki ha taha pē ʻoku fie ako ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakavá—fakafoʻituitui, fakafāmili, pea ʻi he ngaahi kalasi ʻa e Siasí. Kapau kuo teʻeki ke ke ako maʻu pē ʻa e folofolá ʻi he kuohilí, ʻe ala tokoni ʻa e maʻuʻanga tokoni ko ʻení ke ke kamata leva. Kapau kuó ke anga ʻaki hono ako maʻu pē ʻa e folofolá, ʻe ala tokoni ʻa e maʻuʻanga tokoni ko ʻení ke ke maʻu ha ngaahi aʻusia ʻoku ʻuhingamālie angé.

Fakafoʻituituí mo e Ngaahi Fāmilí ʻi ʻApi

Ko e feituʻu lelei taha ke ako ai ʻa e ongoongoleleí ko ʻapi. ʻE lava ke poupouʻi koe ʻe hoʻo kau faiako ʻi he lotú, pea ʻe lava ke poupou atu ʻa e kāingalotu kehe ʻi he uōtí. Ka ke lava ʻo moʻui fakalaumālié, ʻoku tau takitaha fiemaʻu ha fakaivia fakaʻaho mei he “folofola lelei ʻa e ʻOtuá” (Molonai 6:4; vakai foki, Russell M. Nelson, “Lea Fakafeʻiloakí,” Liahona, Nōvema 2018, 6–8).

Fakaʻaongaʻi ʻa e maʻuʻanga tokoni ko ʻení ʻi ha founga pē ʻe ala tokoni kiate koé. ʻOku fakaʻilongaʻi ʻe he ngaahi fokotuʻutuʻú ha ngaahi moʻoni taʻengata ʻoku maʻu ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakavá. ʻOku nau fokotuʻu atu foki ha ngaahi fakakaukau mo ha ngaahi ʻekitivitī ke tokoni ki hoʻo ako fakafoʻituitui ʻa e folofolá, mo e kau mēmipa ʻo e fāmilí, pe mo e ngaahi kaungāmeʻá. ʻI hoʻo akó, muimui ki he fakahinohino ʻa e Laumālié ke ʻilo ʻa e ngaahi moʻoni taʻengata ʻoku ʻuhingamālie kiate koé. Fekumi ki he ngaahi pōpoaki ʻa e ʻOtuá maʻaú, pea muimui ki he ngaahi ueʻi ʻokú ke maʻú.

Kau Faiako mo e Kau Ako ʻi he Lotú

Kapau ʻokú ke akoʻi ha kalasi Palaimeli, kalasi Lautohi Faka-Sāpate ʻa e toʻu tupú pe kakai lalahí, kōlomu ʻo e Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné, pe kalasi ʻa e Kau Finemuí, ʻoku poupouʻi koe ke ke fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi fokotuʻutuʻu fakalēsoni ʻi he maʻuʻanga tokoni ko ʻení ʻi hoʻo teuteu ke faiakó. Ko e Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú ko e naunau fakalēsoni ia ki hoʻo kalasi ʻi he Sāpaté. ʻOku fakataumuʻa ʻa e ngaahi fakakaukau fakaako ʻi he maʻuʻanga tokoni ko ʻení ke ako ʻi ʻapi pea ʻi he lotú. ʻI hoʻo teuteu ke faiakó, kamata ʻaki hono maʻu haʻo ngaahi aʻusia ʻi he folofolá. ʻE hoko hoʻo teuteu mahuʻinga tahá ʻi he taimi ʻokú ke fekumi ai ʻi he folofolá mo fekumi ki ha ueʻi fakataautaha mei he Laumālie Māʻoniʻoní. Te ke lava foki ʻo ako mo fakakaukau ki he ngaahi fiemaʻu ʻa e kakai ʻokú ke akoʻí. Fekumi ki ha ngaahi moʻoni taʻengatá. ʻE lava ke tokoni ʻa e Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Aú ke ke ʻiloʻi ha niʻihi ʻo e ngaahi moʻoni ko ʻení mo ako ʻa e founga ʻe lava ke fakaʻaongaʻi ai ʻa e folofolá ʻi hoʻo moʻuí.

Manatuʻi ko hono ako lelei taha ʻo e ongoongoleleí, ʻoku fakatefito ia ʻi ʻapi pea poupou ki ai ʻa e Siasí. ʻI hono fakalea ʻe tahá, ko ho tefitoʻi fatongiá ke poupouʻi ʻa e kakai ʻokú ke akoʻí ʻi heʻenau ngaahi feinga ke ako mo moʻui ʻaki ʻa e ongoongoleleí ʻi ʻapí. ʻOua te ke hohaʻa ki hono maʻu ha ngaahi meʻa makehe ke ʻoange maʻanautolu ʻi he kalasí. Ka ke ʻoange ha ngaahi faingamālie ke nau vahevahe ai ʻenau ngaahi aʻusiá, fakakaukaú, mo e ngaahi fehuʻi fekauʻaki mo e ngaahi potufolofola kuo nau lau ʻi ʻapí. Fakaafeʻi ke nau vahevahe ʻa e ngaahi moʻoni taʻengata kuo nau maʻú. ʻOku mahuʻinga ange ʻeni ʻi hano akoʻi ke ʻosi ʻa e lēsoní.

Ngaahi Kalasi Lautohi Faka-Sāpate ʻa e Toʻu Tupú mo e Kakai Lalahí

Ko e taha ʻo e tefitoʻi ʻuhinga ʻoku tau fakataha ai ʻi he ngaahi kalasi Lautohi Faka-Sāpaté ke fetokoniʻaki mo fepoupouʻaki ʻi heʻetau feinga ke ʻilo pea muimui ʻia Sīsū Kalaisí. Ko ha founga faingofua ke fakahoko ai ʻení ko hano fai ha fehuʻi hangē ko ʻení “Ko e hā ha meʻa kuo akoʻi atu ʻe he Laumālie Māʻoniʻoní ʻi he uiké ni ʻi hoʻo ako ʻa e folofolá mo e Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Aú?” ʻE lava ke iku ʻa e ngaahi tali ki he fehuʻi ko ʻení ki ha ngaahi fealēleaʻaki ʻuhingamālie ʻoku nau langaki ʻa e tui kia Sīsū Kalaisi mo ʻEne ongoongoleleí.

Te ke lava leva ʻo fakaafeʻi ha fealēleaʻaki ʻoku fakatefito ʻi he ngaahi fokotuʻu ki he akó ʻi he Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Aú. Hangē ko ʻení, ʻe lava ke fokotuʻu mai ʻe ha fakakaukau ako ke fekumi ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 19:15–20, ʻo kumi ʻa e founga naʻe fakamatalaʻi ai ʻe he Fakamoʻuí ʻEne mamahí. Te ke lava ʻo kole ki he kau mēmipa ʻo e kalasí ke nau vahevahe ʻa e ongo ne nau maʻu ʻi heʻenau lau ʻEne fakamatalá mo talanoa fekauʻaki mo e founga ʻoku tokoniʻi ai ʻe he meʻá ni ʻa e anga ʻo ʻenau fakakaukau kiate Iá. Pe ko haʻo fakaʻaongaʻi ha taimi ke ako fakakalasi ʻa e ngaahi veesi ko ʻení.

Ngaahi Kōlomu ʻo e Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné mo e Ngaahi Kalasi ʻa e Kau Finemuí

ʻI he taimi ʻoku fakataha ai ʻa e ngaahi kōlomu ʻo e Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné mo e ngaahi kalasi ʻa e Kau Finemuí ʻi he Sāpaté, ʻoku kiʻi kehe ʻenau taumuʻá mei ha kalasi Lautohi Faka-Sāpate. Makehe mei he fetokoniʻaki ke ako ʻa e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí, ʻoku fakataha foki ʻa e ngaahi kulupu ko ʻení ke fealēleaʻaki fakataha fekauʻaki mo hono fakahoko ʻa e ngāue ʻo e fakamoʻuí mo e hakeakiʻí (vakai, Tohi Tuʻutuʻuni Fakakātoá: Ko e Ngāue ʻi he Siasi ʻo Sīsū Kalaisi ʻo e Kau Māʻoniʻoni ʻi he Ngaahi ʻAho Kimui Ní, 1.2), ʻi hano tataki ʻe heʻenau kau palesitenisī fakakalasí pe fakakōlomú.

ʻI he ʻuhinga ko ʻení, ʻoku totonu ke kamata ʻa e fakataha fakakōlomu pe fakakalasi takitaha ʻaki hano tataki ʻe ha mēmipa ʻo e kau palesitenisī fakakōlomú pe fakakalasí ha fealēleaʻaki fekauʻaki mo ʻenau ngaahi feingá. Hangē ko ʻení, te nau lava ʻo fealēleaʻaki fakataha fekauʻaki mo ʻenau feinga ke moʻui ʻaki ʻa e ongoongoleleí, tokoni ki he kakai faingataʻaʻiá, vahevahe ʻa e ongoongoleleí, pe kau ʻi he ngāue fakatemipalé mo e hisitōlia fakafāmilí.

Hili ʻa e taimi fealēleaʻaki fakataha ko ʻení, ʻe tataki leva ʻe ha faiako ʻa e kalasí pe kōlomú ʻi hono ako fakataha ʻa e ongoongoleleí. ʻE lava ke vahe ki he kau taki kakai lalahí pe kau mēmipa ʻo e kalasí pe kōlomú ke nau faiako. ʻE hanga ʻe he kau palesitenisī fakakalasí pe fakakōlomú, ʻi haʻanau feongoongoi mo e kau taki kakai lalahí, ʻo vahe ‘a e ngaahi ngafa ko ʻení.

ʻOku totonu ke teuteu ʻa e kakai kuo vahe ke faiakó ʻaki haʻanau fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi fokotuʻu ki he akó ʻi he fokotuʻutuʻu fakalēsoni fakauike ʻo e Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Aú. ʻI he fokotuʻutuʻu takitaha, ʻoku fakahaaʻi ai ʻe he kiʻi fakaʻilonga ko ʻení fakaʻilonga seminelíha ʻekitivitī ʻoku felāveʻi mo e toʻu tupú pea fenāpasi mo e meʻa ʻoku nau ako ʻi he seminelí. Ka neongo iá, ʻe lava ke fakaʻaongaʻi ha faʻahinga fokotuʻu pē ʻi he fokotuʻutuʻu fakalēsoní ko ha ʻekitivitī ako maʻá e toʻu tupú.

Ke maʻu ʻa e sīpinga ʻo ha ʻasenita ki he ngaahi fakataha fakakōlomú mo e fakakalasí, vakai, fakamatala fakalahi H.

Palaimelí

ʻOku kamata hoʻo teuteu ke akoʻi ʻa e Palaimelí ʻi hoʻo ako fakataautaha mo fakafāmili ʻa e folofolá. ʻI hoʻo fai iá, mateuteu ki ha ngaahi ueʻi mo e ngaahi fakakaukau mei he Laumālie Māʻoniʻoní fekauʻaki mo e fānau ʻi hoʻo kalasi Palaimelí. Faʻa lotu. ʻE lava ke ueʻi koe ʻe he Laumālié ki ha ngaahi fakakaukau ke tokoniʻi kinautolu ke nau ako ʻa e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí.

ʻI hoʻo teuteu ke faiakó, te ke ala maʻu ha toe ueʻi fakalaumālie ʻaki haʻo vakaiʻi ʻa e ngaahi fakakaukau fakafaiako ʻi he maʻuʻanga tokoni ko ʻení. ʻOku ʻi ai ha konga ʻi he lēsoni takitaha ʻi he Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú ʻoku ui ko e “Ngaahi Fakakaukau ki hono Akoʻi ʻo e Fānaú.” Fakakaukau ki he ngaahi fakakaukau ko ʻení ko ha ngaahi fokotuʻu te nau tokoniʻi koe ke ke kamata ongoʻi ha ueʻi fakalaumālie. ʻOkú ke ʻiloʻi ʻa e fānau ʻi hoʻo kalasi Palaimelí—pea te ke ʻiloʻi lelei ange kinautolu ʻi hoʻo fengāueʻaki fakataha mo kinautolu ʻi he kalasí. ʻOku ʻafioʻi foki kinautolu ʻe he ʻOtuá, pea te Ne ueʻi fakalaumālie koe ʻaki ʻa e ngaahi founga lelei taha ke akoʻi mo tāpuekina ʻaki kinautolú.

ʻOku malava pē ke ʻosi fakahoko ʻe he fānau ʻi hoʻo kalasí ha niʻihi ʻo e ngaahi ʻekitivitī ʻi he Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Aú mo honau ngaahi fāmilí. ʻOku sai pē ia. ʻOku lelei hono toutou fakahoko ha meʻá. Fakakaukau ke fakaafeʻi ʻa e fānaú ke fevahevaheʻaki ʻa e meʻa naʻa nau ako ʻi ʻapí. ʻOku totonu foki ke ke palani ha ngaahi founga ke kau mai ai ʻa e fānaú neongo kapau ʻoku ʻikai ke nau ako ʻi ʻapi. ʻOku ola lelei ange hono ako ʻe he fānaú ʻa e ngaahi moʻoni ʻo e ongoongoleleí ʻi he taimi ʻoku toutou akoʻi ai ʻa e ngaahi moʻoni ko ʻení, ʻi ha ngaahi ʻekitivitī kehekehe. Kapau ʻokú ke ʻiloʻi ʻoku ola lelei ha ʻekitivitī ako ki he fānaú, fakakaukau ke toutou fakahoko ia, tautautefito kapau ʻokú ke akoʻi ha fānau iiki ange.

ʻI he ngaahi māhina ʻoku Sāpate ʻe nimá, ʻoku poupouʻi atu ʻa e kau faiako Palaimelí ke nau fetongi ʻa e lēsoni kuo fakataimi-tēpileʻi ʻi he Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Aú ʻi he Sāpate nimá ʻaki ha ʻekitivitī ako ʻe taha pe lahi ange ʻi he “Fakamatala Fakalahi E: Maʻá e Palaimelí—Ko Hono Teuteuʻi ʻo e Fānaú ki ha Moʻui Kakato ʻi he Hala ʻo e Fuakava ʻa e ʻOtuá.”