Laipelí
13 Sune. Te u Lava Fēfē ʻo Matuʻuaki ʻa e Ponokalafí? Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 63


“13 Sune. Te u Lava Fēfē ʻo Matuʻuaki ʻa e Ponokalafí? Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 63,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e Ngaahi Kōlomu ʻo e Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné mo e Ngaahi Kalasi ʻa e Kau Finemuí: Ngaahi Tefito Fakatokāteliné 2021 (2020)

“13 Sune. Te u Lava Fēfē ʻo Matuʻuaki ʻa e Ponokalafí?” Haʻu ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e Ngaahi Kōlomu ʻo e Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné mo e Ngaahi Kalasi ʻa e Kau Finemuí: Ngaahi Tefito Fakatokāteliné 2021

finemui ʻokú ne pukepuke ha telefoni

13 Sune

Te u Lava Fēfē ʻo Matuʻuaki ʻa e Ponokalafí?

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 63

fakaʻilonga fealeaʻaki fakatahá

Fealeaʻaki Fakataha

Tataki ʻe ha mēmipa ʻo e kau palesitenisī fakakōlomú pe fakakalasí; fakafuofua ki ha miniti ʻe 10–20

ʻI he kamataʻanga ʻo e fakatahá, lau fakataha ʻa e Kaveinga ʻo e Kōlomu ʻo e Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné pe ko e Kaveinga ʻo e Kau Finemuí. Tataki leva ha fealeaʻaki fekauʻaki mo ha ngaahi meʻa hangē ko ʻení, pea palani ha ngaahi founga ke ngāueʻi ai e ngaahi meʻa ne mou aleaʻí (te mou lava ʻo fili ʻi ha fakataha fakapalesitenisī pe ko e hā ʻe aleaʻí):

  • Ko ʻetau kōlomú pe kalasí. Ko e hā e ngaahi ʻekitivitī ne tau toki fakahokó? Naʻe ola lelei? Ko e hā naʻe ola leleí, pea ʻe founga fēfē haʻatau fakaleleiʻi kinautolu?

  • Ko hotau ngaahi ngafá pe fatongiá. Ko hai ʻokú ne fie maʻu ʻetau tokoní? Te tau lava fēfē ʻo tokoniʻi kinautolú?

  • Ko ʻetau moʻuí. Ko e hā ha ngaahi taumuʻa ʻoku tau ngāueʻi fakataautaha? Ko e hā ha ngaahi aʻusia te tau lava ʻo vahevahe? Ko e hā ha ngaahi tāpuaki kuo tau maʻu?

ʻI he fakaʻosinga ʻo e lēsoní, fakahoko e ngaahi meʻá ni, ʻo ka fie maʻu:

  • Fakamoʻoni ki he ngaahi tefitoʻi moʻoni kuo akoʻí.

  • Fakamanatu ki he kau mēmipa ʻo e kōlomú pe kalasí e ngaahi palani mo e fakaafe ne fai ʻi he lolotonga e fakatahá.

fakaʻilonga akoʻi e tokāteliné

Akoʻi e Tokāteliné

Tataki ʻe ha taki kakai lalahi pe toʻu tupu; fakafuofua ki ha miniti ʻe 25–35

Teuteuʻi Fakalaumālie Koe

Mahalo kuo ako ʻe he kau mēmipa ʻo e kōlomú pe kalasí e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 63 he uiké ni mo laukonga fekauʻaki mo e fakatokanga ʻa e ʻEikí ki he Kāingalotu ʻi he kuonga muʻá fekauʻaki mo e fakatuʻutāmaki ʻo e holi koví—ko ha fakatokanga kuó Ne toutou fai (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 63:13–16; Mātiu 5:27–28; 3 Nīfai 12:27–30). Neongo kuo fakaʻaongaʻi e ngaahi fakatokangá ni ki he kakai ʻi he ngaahi kuonga kotoa pē ʻo e taimí, ka ʻoku toe fakaʻaongaʻi fakamaatoato ange ia ʻi hotau kuongá, ʻi ha taimi kuo mafola ai e ponokalafí ko ha mahaki fakaʻauha. Ko e hā ha ngaahi fakatuʻutāmaki mo ha ngaahi faingataʻa ʻoku felāveʻi mo e ponokalafí ʻe ala fehangahangai mo e kau mēmipa hoʻo kōlomú pe kalasí. Ko e hā ha ngaahi tefitoʻi moʻoni ʻo e ongoongoleleí mo ha ngaahi founga fakaʻehiʻehi ʻe lava ʻo tokoni kiate kinautolu ke tauhi ke maʻa ʻenau ngaahi fakakaukaú mo e tōʻongá?

ʻI hoʻo teuteu ke faiakó, ʻe lava ke ke toe vakaiʻi e “Fakafiefiá mo e Mītiá” mo e “Ko e Haohaoa Fakasekisualé” ʻi he Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú ([2011], 11–13, 35–37) mo e Tuku ke Ngaohi ke Fakaʻofoʻofa ʻe he Angamaʻá ʻa Hoʻo Ngaahi Fakakaukaú (tohi tufa, 2006).

kau talavou ʻi he kalasí

ʻE lava ke fetokoniʻaki e kau mēmipa ʻo e kōlomú mo e kalasí ʻi hono tekeʻi ʻo e ponokalafí

Ako Fakataha

Ke kamataʻi ha fealeaʻaki fekauʻaki mo e ponokalafí, te ke lava ʻo fakaafeʻi ha kau mēmipa ʻo e kōlomú pe kalasí ke lau e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 63:13–16 pea aleaʻi e ngaahi fakakaukau mei he ngaahi veesi ko ʻení ʻe lava ʻo tokoni ke mahino kiate kinautolu ʻa e ʻuhinga ʻoku fakatuʻutāmaki ai e ponokalafí. Ke tokoni ki he kau mēmipa hoʻo kōlomú pe kalasí ke mahino e founga ke tekeʻi ai e ponokalafí, fakaʻaongaʻi ha ʻekitivitī ʻe taha pe lahi ange mei heni. ʻI he fakaʻosinga hoʻomou fealeaʻakí, ʻe lava ke mou ongoʻi hano ueʻi kimoutolu ke aleaʻi e founga ʻe lava ke tokoni ai e pīsopé kiate kinautolu ʻoku nau fakaʻaongaʻi e ponokalafí (vakai, Ki Hono Fakamālohia ‘o e Toʻu Tupú, 12, 37).

  • ʻE lava ke maʻu ʻe he kau mēmipa ʻo hoʻo kōlomú pe kalasí ha ngaahi fehuʻi fekauʻaki mo hono matuʻuaki ʻo e ponokalafí. Ke tokoni kiate kinautolu ke maʻu ha ngaahi talí, ʻe lava ke ke hiki ʻi he palakipoé e ngaahi fehuʻi ko ʻení: Ko e hā ʻa e ponokalafi? Ko e hā e ʻuhinga ʻoku fakatuʻutāmaki aí? ʻE lava fēfē ke tau tafoki mei he fakatauele ʻo e ponokalafí? Ke tokoni ki he kau mēmipa ʻo e kōlomú pe kalasí ke maʻu ha ngaahi tali ki he ongo ʻuluaki fehuʻí, kole ange ke nau toe vakai ki he “Ponokalafí” ʻi he Tuʻu Maʻu ʻi he Tuí (peesi 166-67) mo e “Fakafiefiá mo e Mītiá” mo e “Ko e Haohaoa Fakasekisualé” ʻi he Ko Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú (peesi 11–13, 35–37). Ke tokoni kiate kinautolu ke maʻu ha ngaahi tali ki he fehuʻi hono tolú, kole ange ke nau toe vakai ki he Sēnesi 39:1–12; Loma 12:21; 2 Tīmote 2:22; ʻAlamā 39:3–9; Molonai 10:30; Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 27:15–18; 121:45–46. Fakaafeʻi kinautolu ke vahevahe e ngaahi tali te nau maʻú.

  • Ke tokoni ki hoʻo kōlomú pe kalasí ke nau ʻiloʻi e ngaahi founga ke tekeʻi ai e ponokalafí, ʻe lava ke mou vakai ki he pōpoaki ʻa ʻEletā Sefilī R. Hōlani “ ʻIkai ha Feituʻu moʻó e Fili ʻo Hoku Laumālié” (Liahona, Mē 2010, 44–46) mo e pōpoaki ʻa Sisitā Linitā S. Liivisi “Maluʻi mei he Ponokalafí—ko ha ʻApi ʻOku Fakatefito ʻia Kalaisi” (Liahona, Mē 2014, 15–17). ʻE lava ke nau fakakaukauloto ʻoku nau talanoa mo hanau foha pe ʻofefine ʻi he kahaʻú fekauʻaki mo e ʻuhinga ʻoku fuʻu fakatuʻutāmaki aí mo e founga ke fakaʻehiʻehi ai mei aí. Ko e hā ha fakamatala te nau vahevahe mei he pōpoaki konifelenisi ne nau toe vakaiʻí? Fakaafeʻi kinautolu ke nau tauhoa pea vahevahe e ngaahi tali ne nau maʻú. Kole ange foki ke nau hiki hifo e meʻa te nau fakahoko ke fakaʻehiʻehi ai mei he ponokalafí.

  • Fakaafeʻi ʻa kinautolu ʻokú ke akoʻí ke nau lau e 1 Kolinitō 10:13 mo e ʻAlamā 13:28. Fehuʻi ange pe ʻoku nau pehē ʻoku felāveʻi fēfē e ngaahi veesi folofola ko ʻení mo hotau pole ki hono tekeʻi ʻo e ponokalafí ʻi he ʻaho ní. Te ke lava foki ʻo kole ange ke nau fakalaulauloto ʻoku nau maʻu ha kaungāmeʻa kuo fefaʻuhi mo e ponokalafí pea ʻoku loto ke fakatomala. Ko e hā ʻoku nau maʻu ʻe tokoni ki honau kaungāmeʻá ʻi he folofola ʻi he “Ngaahi Maʻuʻanga Tokoni Poupoú” pea ʻi he peesi 1–4 ʻo e tohi tufa Tuku ke Ngaohi ke Fakaʻofoʻofa ʻe he Angamaʻá ʻa Hoʻo Ngaahi Fakakaukaú? Ko e hā ʻe ala tokoni ki honau kaungāmeʻá ke mahino kiate ia ʻe lava ke tokoniʻi ia ʻe he pīsopé? (vakai, Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú, 12, 37).

Ngāue ʻi he Tui

Poupouʻi ʻa e kōlomú pe kau mēmipa ʻo e kalasí ke nau fakalaulauloto mo lekooti ʻa e meʻa te nau fai ke ngāueʻi ai e ngaahi ongo ne nau maʻu he ʻaho ní. ʻOku felāveʻi fēfē ʻa e lēsoni he ʻaho ní mo e ngaahi taumuʻa fakafoʻituitui kuo nau fokotuʻú? Kapau te nau fie maʻu, ʻe lava ke vahevahe ʻe he kau mēmipa ʻo e kōlomú pe kalasí ʻenau ngaahi fakakaukaú.

Ngaahi Maʻuʻanga Tokoni Poupoú

Ko e Faiako ‘i he Founga ‘a e Fakamoʻuí

ʻI hoʻo faiako hangē ko e faiako ʻa e Fakamoʻuí, ʻe fakaʻatā ʻe he kau mēmipa ʻo e kōlomú pe kalasí ha potu ʻi honau lotó ke tō ai ha tenga ʻo e ongoongoleleí ke maʻuiʻui pea tupu. Ko e hā te ke lava ʻo fai ke tokoniʻi kinautolu ke fakaʻaongaʻi ʻenau folofolá ke mahino e mālohi mo e fakaʻofoʻofa ʻo e moʻui ʻi ha moʻui angamaʻá?