Helmuth Hübener

Helmuth Günther Hübener (1925–1942), członek Kościoła w Hamburgu, był najmłodszą osobą niemieckiego ruchu oporu przeciwko nazizmowi, straconą na mocy wyroku Specjalnego Sądu Ludowego (Volksgerichtshof) w Berlinie. Od początku 1941 roku Helmuth Hübener wydawał serię ulotek antynazistowskich, które zawierały jego komentarze polityczne i transkrypcje audycji radiowych aliantów. Z pomocą innych nastolatków rozprowadzał ulotki w Hamburgu. W lutym 1942 roku sąd uznał Helmutha Hübenera winnym „spisku w celu popełnienia zdrady stanu i zdradzieckiego wspierania wroga”, i nakazał jego egzekucję. Trybunał skazał również jego trzech przyjaciół, Rudolfa Wobbe, Karla-Heinza Schnibbego i Gerharda Düwera, za „słuchanie zagranicznej stacji radiowej i rozpowszechnianie zagranicznych wiadomości radiowych”. Helmuth Hübener został stracony osiem miesięcy później, w wieku 17 lat. Rudolf Wobbe, Karl-Heinz Schnibbe i Gerhard Düwer zostali skazani na ciężkie roboty i pozostali w obozach pracy do końca II wojny światowej.

Helmuth Hübener urodził się w Hamburgu w 1925 roku. Jego samotna matka, Emma Guddat Kunkel, pracowała, aby utrzymać Helmutha i jego dwóch starszych przyrodnich braci, Hansa i Gerharda. W związku z tym Helmuth i jego bracia spędzili sporą część młodości u swojej babci, Wilhemine Sudrow, która mieszkała w pobliżu. W 1939 roku Emma poślubiła Hugona Hübenera, robotnika budowlanego i członka partii nazistowskiej, który później adoptował Helmutha. Nowy mąż Emmy nie lubił Kościoła, a ona, prawdopodobnie aby go zadowolić, znacznie ograniczyła po ślubie swoje religijne zaangażowanie. Helmuth i jego bracia nadal jednak uczęszczali do kościoła ze swoją babcią.

Wielu niemieckich świętych w dniach ostatnich, podobnie jak ich sąsiedzi, początkowo z nadzieją patrzyło na obietnice partii nazistowskiej, dotyczące przywrócenia stabilności gospodarczej i wzrostu dumy narodowej. Niektórzy członkowie Kościoła przystąpili do partii, podczas gdy inni aktywnie sprzeciwiali się reżimowi. Z kolei jeszcze inni pozostali neutralni. Helmuth Hübener był naocznym świadkiem tego partyjnego zaangażowania. Prezydent jego gminy, Arthur Zander, był członkiem partii nazistowskiej, który zmuszał członków do słuchania audycji radiowych partii, groził, że będzie donosił na członków za działalność antyrządową, a w 1938 roku umieścił na drzwiach domu spotkań ogłoszenie, informujące, że Żydzi nie są mile widziani. Niewielka grupa członków Kościoła nosiła nazistowskie mundury wojskowe i cywilne podczas spotkań kościelnych. Z drugiej strony Otto Berndt, prezydent dystryktu hamburskiego, z mównicy głosił kazania sprzeciwiające się polityce rządu, prywatnie zachęcał członków do oporu i często spacerował z nawróconymi pochodzenia żydowskiego. Chociaż początkowo Helmuth Hübener należał do lokalnego Jungvolku (organizowanej przez nazistów grupy dla dzieci, które były zbyt młode, aby wstąpić do Hitlerjugend), to ostatecznie odrzucił ideologię partii.

Wiosną 1941 roku Helmuth Hübener odkrył radio krótkofalowe należące do jego brata Gerharda i za jego pomocą słuchał wieczornych wiadomości nadawanych przez British Broadcasting Corporation (BBC), co w świetle prawa nazistowskiego było przestępstwem. Czasami towarzyszyli mu dwaj przyjaciele z kościoła, Karl-Heinz Schnibbe i Rudolf (Rudi) Wobbe. Helmuth Hübener wkrótce zaczął wydawać ulotki antynazistowskie, w których relacjonował audycje i zamieszczał własne komentarze. Używając kalki i dwóch maszyn do pisania pożyczonych z gminy, Hübener wykonywał kopie ulotek, które on, Schnibbe i Wobbe przyczepiali do tablic ogłoszeń partii nazistowskiej, rozrzucali na ruchliwych ulicach i wrzucali do skrzynek pocztowych. Helmuth Hübener wkrótce zwerbował do pomocy kilku innych znajomych nastolatków. Gerhard Düwer, który pracował w hamburskim Urzędzie Socjalnym (Sozialbehörde), w którym on i Helmuth Hübener byli praktykantami, pomógł w rozwinięciu sieci dystrybucji. Dzięki nieznanym powiązaniom Hübener zorganizował także drukarnię w Kilonii, która drukowała egzemplarze ulotek w większej liczbie. W ciągu 10 miesięcy Helmuth Hübener wydał serię ulotek kwestionujących retorykę partyjną i podważających oficjalne wersje wydarzeń z wojny. Wziął sobie też na bezpośredni cel funkcjonariuszy partyjnych. Führer „wyśle was tysiącami w ogień, aby dokończyć zbrodnię, którą rozpoczął”, napisał Hübener na jednej z ulotek. „Wasze żony i dzieci, liczone w tysiącach, staną się wdowami i sierotami. A to wszystko na nic!”.

W lutym 1942 roku agenci Gestapo aresztowali Hübenera, Wobbego, Schnibbego i Düwera pod zarzutem różnych przestępstw przeciwko prawu nazistowskiemu, w tym „spiskowania w celu popełnienia zdrady stanu”. 11 sierpnia, podczas trwającego nieco ponad dziewięć godzin procesu, czwórka oskarżonych stanęła przed trzyosobowym Specjalnym Sądem Ludowym w Berlinie. Wszyscy czterej zostali uznani za winnych. Helmuth Hübener został skazany na karę śmierci, natomiast Rudolf Wobbe, Karl-Heinz Schnibbe i Gerhard Düwer zostali skazani na 4 do 10 lat obozu pracy. Hübener został stracony na gilotynie 27 października 1942 roku.

Niedługo po aresztowaniu Hübenera, prezydent gminy Arthur Zander napisał w rejestrze członkowskim Helmutha: „ekskomunikowany”. Jednakże prezydent dystryktu, Otto Berndt, odmówił podpisania się pod tym. Anthon Huck, członek prezydium Misji Europejskiej, złożył drugi podpis. Kilku przywódców Kościoła stwierdziło później, że zamierzali odciąć Kościół od Helmutha Hübenera, aby chronić świętych w dniach ostatnich przed gniewem nazistowskich urzędników. Po zakończeniu II wojny światowej Hübenerowi pośmiertnie przywrócono członkostwo w Kościele, a w 1948 roku otrzymał w zastępstwie obrzędy świątynne.

Przez dziesięciolecia po II wojnie światowej Helmuth Hübener był wspominany z powodu jego oporu wobec reżimu nazistowskiego. Tablice pamiątkowe zainstalowano w szkole zawodowej w Hamburgu, na Pomniku Niemieckiego Ruchu Oporu w Berlinie oraz w więzieniu Plötzensee, w którym stracono Helmutha Hübenera. Ponadto w Hamburgu jego imię nosi ośrodek młodzieżowy, szkoła oraz dwie ulice. Od lat 40. XX wieku grupy polityczne, społeczne i religijne organizowały różne uroczystości 8 stycznia (dzień urodzin) i 27 października (dzień egzekucji), upamiętniające jego bohaterstwo. 8 stycznia 2020 roku szkole w ośrodku dla nieletnich w pobliżu więzienia Plötzensee nadano imię Helmutha Hübenera.

Tematy pokrewne: Niemcy, II wojna światowa