Ιστορία της Εκκλησίας
Χέλμουτ Χούμπενερ


Χέλμουτ Χούμπενερ

Ο Χέλμουτ Γκούντερ Χούμπενερ (1925-1942), μέλος της Εκκλησίας στο Αμβούργο της Γερμανίας, ήταν το νεότερο άτομο της γερμανικής αντιστάσεως κατά του ναζισμού που εξετελέσθη με διαταγή του Ειδικού Λαϊκού Δικαστηρίου(Volksgerichtshof) στο Βερολίνο. Από τις αρχές του 1941, ο Χούμπενερ εξέδιδε μια σειρά αντιναζιστικών φυλλαδίων που περιελάμβαναν δικά του πολιτικά σχόλια και απομαγνητοφωνήσεις συμμαχικών ραδιοφωνικών εκπομπών. Με τη βοήθεια άλλων εφήβων, διένειμε φυλλάδια σε όλο το Αμβούργο. Τον Φεβρουάριο του 1942, το δικαστήριο έκρινε τον Χούμπενερ ένοχο «συνωμοσίας για εσχάτη προδοσία και προδοτική υποστήριξη του εχθρού» και διέταξε την εκτέλεσή του. Το δικαστήριο καταδίκασε επίσης τους φίλους του, Ρούντολφ Βόμπε και Καρλ-Χάιντς Σνίμπε και τον συνεργάτη του Γκέρχαρντ Ντούβερ για «ακρόαση ξένου ραδιοφωνικού σταθμού και διανομή ξένων ραδιοφωνικών ειδήσεων». Ο Χούμπενερ εξετελέσθη σε ηλικία 17 ετών οκτώ μήνες αργότερα. Οι Βόμπε, Σνίμπε και Ντούβερ καταδικάσθηκαν σε καταναγκαστικά έργα σε στρατόπεδα γερμανικών φυλακών.

Ο Χούμπενερ γεννήθηκε στο Αμβούργο το 1925. Η μονογονέας μητέρα του, Έμμα Γκούντατ Κούνκελ, εργαζόταν για να συντηρεί τον Χέλμουτ και τα δύο μεγαλύτερα ετεροθαλή αδέλφια του, Χανς και Γκέρχαρντ. Ως αποτέλεσμα, ο Χέλμουτ και τα αδέλφια του πέρασαν μεγάλο μέρος της νεότητάς τους με τη γιαγιά τους Βιλχεμίνε Ζούντρο, η οποία ζούσε σε κοντινή απόσταση. Το 1939 η Έμμα παντρεύτηκε τον Χούγκο Χούμπενερ, έναν οικοδόμο και μέλος του ναζιστικού κόμματος, ο οποίος αργότερα υιοθέτησε τον Χέλμουτ.

Όπως και οι γείτονές τους, πολλοί Γερμανοί Άγιοι των Τελευταίων Ημερών αντιμετώπισαν αρχικώς με ελπίδα τις υποσχέσεις του ναζιστικού κόμματος για ανανεωμένη οικονομική σταθερότητα και αυξημένη εθνική υπερηφάνεια. Ορισμένα μέλη της Εκκλησίας προσεχώρησαν στο κόμμα, ενώ άλλα αντετάχθησαν ενεργώς στο καθεστώς. Άλλοι πάλι παρέμειναν ουδέτεροι. Ο Χέλμουτ Χούμπενερ είδε από πρώτο χέρι αυτό το φάσμα της κομματικής συμμετοχής. Ο πρόεδρος του κλάδου του, Άρτουρ Τσάντερ, ήταν μέλος του ναζιστικού κόμματος, ο οποίος υποχρέωνε τα μέλη του κλάδου να ακούν τις ραδιοφωνικές εκπομπές του κόμματος, απειλούσε να καταγγείλει τα μέλη για αντικυβερνητικές δραστηριότητες και, το 1938, ανήρτησε μια πινακίδα στη θύρα του ευκτήριου οίκου που ενημέρωνε τους Εβραίους ότι δεν ήταν ευπρόσδεκτοι. Λίγα μέλη φορούσαν τις ναζιστικές στρατιωτικές και υπηρεσιακές στολές τους στις συγκεντρώσεις της Εκκλησίας. Από την άλλη πλευρά, ο Όττο Μπερντ, ο πρόεδρος της περιφερείας του Αμβούργου, κήρυττε ενάντια στην κυβερνητική πολιτική από άμβωνος. Αν και αντιστεκόταν στην ιδέα των ραδιοφωνικών εκπομπών, παρότρυνε ιδιωτικά την αντίσταση των μελών και συχνά τελούσε διακονία προς τους Εβραίους νεοφωτίστους. Παρ’ όλο που ο Χούμπενερ συμμετείχε αρχικώς στην τοπική ομάδα Jungvolk (η ομάδα που οργάνωσαν οι Ναζί για τα παιδιά) και στη Χιτλερική Νεολαία, κατέληξε να απορρίψει την ιδεολογία του κόμματος.

Την άνοιξη του 1941, ο Χούμπενερ ανεκάλυψε ένα ραδιόφωνο βραχέων κυμάτων που ανήκε στον αδελφό του Γκέρχαρντ και το χρησιμοποίησε για να ακούει νυκτερινές ειδησεογραφικές εκπομπές από το British Broadcasting Corporation (BBC) – έγκλημα σύμφωνα με τη ναζιστική νομοθεσία. Περιστασιακά, δύο φίλοι από την εκκλησία, ο Καρλ-Χάιντς Σνίμπε και ο Ρούντολφ (Ρούντι) Βόμπε, ήταν μαζί του. Σύντομα ο Χούμπενερ άρχισε να παράγει αντιναζιστικά φυλλάδια που προωθούσαν πληροφορίες από τις εκπομπές μαζί με δικά του σχόλια. Χρησιμοποιώντας καρμπόν και ένα ζεύγος γραφομηχανές που δανείσθηκε από τον κλάδο, ο Χούμπενερ έκανε αντίγραφα αυτών των φυλλαδίων, τα οποία ο ίδιος, ο Σνίμπε και ο Βόμπε κολλούσαν σε πίνακες ανακοινώσεων του ναζιστικού κόμματος, τα έριχναν σε πολυσύχναστους δρόμους και τα έβαζαν σε γραμματοκιβώτια. Ο Χούμπενερ προσπάθησε χωρίς επιτυχία να στρατολογήσει άλλους έφηβους γνωστούς για να βοηθήσουν. Κατά τη διάρκεια οκτώ μηνών, ο Χούμπενερ παρήγαγε μια σειρά από φυλλάδια που έρχονταν σε αντιπαράθεση με την κομματική ρητορική και αμφισβητούσαν τις επίσημες αναφορές για τον πόλεμο. Επίσης, έβαλε ευθέως στο στόχαστρο τα στελέχη του κόμματος. Ο Φύρερ «θα σας στείλει κατά χιλιάδες στις φωτιές, προκειμένου να τελειώσει το έγκλημα που ξεκίνησε» έγραφε ο Χούμπενερ σε ένα φυλλάδιο. «Κατά χιλιάδες οι γυναίκες και τα παιδιά σας θα γίνουν χήρες και ορφανά. Και για το τίποτα!»

Τον Φεβρουάριο του 1942, πράκτορες της Γκεστάπο συνέλαβαν τους Χούμπενερ, Βόμπε, Σνίμπε και Ντούβερ με την κατηγορία διαφόρων εγκλημάτων σύμφωνα με τη ναζιστική νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένης της «συνωμοσίας για εσχάτη προδοσία». Στις 11 Αυγούστου, κατά τη διάρκεια μιας δίκης που διήρκεσε λίγο περισσότερο από εννέα ώρες, οι τέσσερεις δικάσθηκαν ενώπιον του τριμελούς Ειδικού Λαϊκού Δικαστηρίου στο Βερολίνο. Και οι τέσσερεις κρίθηκαν ένοχοι. Ο Χούμπενερ καταδικάσθηκε σε θάνατο, ενώ οι Βόμπε, Σνίμπε και Ντούβερ καταδικάσθηκαν σε 4 έως 10 χρόνια σε στρατόπεδα εργασίας. Ο Χούμπενερ θανατώθηκε με λαιμητόμο στις 27 Οκτωβρίου 1942.

Τείχος μνήμης Gedenkstätte Plötzensee

Το τείχος μνήμης Gedenkstätte Plötzensee στο Βερολίνο, στη Γερμανία, όπου εξετελέσθη ο Χούμπενερ.

Λίγο μετά τη σύλληψη του Χούμπενερ, ο πρόεδρος του κλάδου Άρτουρ Τσάντερ έγραψε «αποβεβλημένος» στο μητρώο μέλους του Χέλμουτ. Ωστόσο, ο πρόεδρος περιφερείας Όττο Μπερντ αρνήθηκε να προσυπογράψει την ενέργεια. Ο Άντον Χακ, μέλος της προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ιεραποστολής, έδωσε μια δεύτερη υπογραφή. Αρκετοί ηγέτες της Εκκλησίας δήλωσαν αργότερα ότι σκόπευαν να αποστασιοποιήσουν την Εκκλησία από τον Χούμπενερ, για να προστατεύσουν τους Αγίους των Τελευταίων Ημερών από την οργή των αξιωματούχων των Ναζί. Μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η Πρώτη Προεδρία ανέτρεψε την απόφαση να αποβάλει τον Χούμπενερ και το 1948 δόθηκαν στον Χούμπενερ διατάξεις ναού δι’ αντιπροσώπου.

Στις δεκαετίες μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Χέλμουτ Χούμπενερ έμεινε στην ιστορία για την αντίστασή του στο ναζιστικό καθεστώς. Εκθέματα μνήμης έχουν τοποθετηθεί σε επαγγελματική σχολή στο Αμβούργο, στο Μνημείο της Γερμανικής Αντιστάσεως στο Βερολίνο και στη φυλακή Plötzensee, όπου εξετελέσθη ο Χούμπενερ. Επιπλέον, ένα κέντρο νέων, ένα σχολείο και δύο οδοί στο Αμβούργο φέρουν το όνομά του. Από τη δεκαετία του 1940, πολιτικές, κοινωνικές και θρησκευτικές ομάδες διοργανώνουν διάφορες εκδηλώσεις μνήμης στις 8 Ιανουαρίου (τα γενέθλιά του) και στις 27 Οκτωβρίου (την ημερομηνία εκτελέσεώς του) για να τιμήσουν τον ηρωισμό του. Στις 8 Ιανουαρίου 2020, ένα σχολείο σε ένα κέντρο κρατήσεως ανηλίκων κοντά στη φυλακή Plötzensee ονομάσθηκε προς τιμήν του Χούμπενερ. Τελικώς, ίσως οι σκέψεις του ίδιου του Χούμπενερ που αποτυπώθηκαν σε ένα γράμμα που έστειλε κατά τις τελευταίες στιγμές του χρησιμεύουν ως η καλύτερη υπενθύμιση της δυνάμεως πεποιθήσεως και της ακατάλυτης ελπίδος του: «Είμαι πολύ ευγνώμων στον Επουράνιο Πατέρα μου που αυτή η αγωνιώδης ζωή φθάνει στο τέλος της απόψε. Δεν άντεχα άλλο ούτως ή άλλως! Ο Πατέρας μου στους Ουρανούς γνωρίζει ότι δεν έχω κάνει τίποτα λάθος. …Ξέρω ότι ο Θεός ζει και θα είναι ο κατάλληλος κριτής αυτού του ζητήματος. Μέχρι την ευτυχισμένη επανένωσή μας σε εκείνον τον καλύτερο κόσμο!»

Σχετικά θέματα: Germany [Γερμανία], World War II [Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος]

Σημειώσεις

  1. Έριν Μπλέικμορ, “Meet the Youngest Person Executed for Defying the Nazis”, History Stories, 31 Αυγ 2018, https://www.history.com/news/meet-the-youngest-person-executed-for-defying-the-nazis. Οι Ρούντι Βόμπε και Καρλ-Χάιντς Σνίμπε δημοσίευσαν τα απομνημονεύματά τους με τις εμπειρίες τους από την αντίσταση στο ναζιστικό καθεστώς στο πλευρό του Χούμπενερ. Βλ. Ρούντι Βόμπε και Τζέρρυ Μπόροουμαν, Before the Blood Tribunal (American Fork, Γιούτα: Covenant Communications, 1992), επανεκδόθηκε ως Three against Hitler (American Fork, Γιούτα: Covenant Communications, 1992). Καρλ-Χάιντς Σνίμπε, Άλαν Φ. Κηλ και Ντάγκλας Φ. Τόμπλερ, The Price: The True Story of a Mormon Who Defied Hitler (Σωλτ Λέηκ Σίτυ: Bookcraft, 1984). Για τον Χούμπενερ έχουν γραφεί αμέτρητα άλλα βιβλία (μυθοπλασίας και μη), άρθρα και δοκίμια.

  2. Λαϊκό Δικαστήριο, Ετυμηγορία, Έγγραφο 52 στους Μπλερ Ρ. Χολμς και Άλαν Φ. Κηλ, επιμ. και μετφρ., When Truth Was Treason: German Youth against Hitler: The Story of the Helmuth Hübener Group, 2α έκδοση (Πρόβο: Stratford Books, 2003), 219-20. Περιφερειακό Δικαστήριο Αμβούργου, Ένταλμα συλλήψεως, Έγγραφο 16 στους Μπλερ Ρ. Χολμς και Άλαν Φ. Κηλ, επιμ. και μετφρ., When Truth Was Treason, 174-75. Ρούντολφ Βόμπε, Δήλωση, Έγγραφο 66 στους Χολμς και Κηλ, επιμ. και μετφρ., When Truth Was Treason, 259-62. Βόμπε και Μπόροουμαν, Before the Blood Tribunal, 74. Βλ., επίσης, θέμα: World War II [Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος].

  3. Βόμπε και Μπόροουμαν, Before the Blood Tribunal, 14, Ρίτσαρντ Λόιντ Ντιούι, Hitler: A Biography of Helmuth Hübener, German Teenage Resistance Leader, 2α έκδοση (Πρόβο: Academic Research Foundation, 2004), 1-2. Schnibbe, Keele και Tobler, The Price, 20.

  4. Σνίμπε, Κηλ και Τόμπλερ, The Price, 20, Ντιούι, Hübener vs. Hitler, 5-6.

  5. Βλ.Ντιούι, Hübener vs. Hitler, Ντέιβιντ Κόνλυ Νέλσον, Moroni and the Swastika: Mormons in Nazi Germany (Νόρμαν: University of Oklahoma Press, 2015), 99-104. Ενώ ο Νέλσον ισχυρίζεται ότι η υποστήριξη των μελών της Εκκλησίας στην ιδεολογία του κόμματος ξεπερνούσε την «απλή προστασία», οι περισσότεροι αυτόπτες μάρτυρες την περιέγραψαν ως «απρόθυμη συμμετοχή» που γεννήθηκε από την επιθυμία να προστατεύσουν εαυτόν, τις οικογένειές τους και την Εκκλησία από κυβερνητική παρέμβαση, φυλάκιση ή και χειρότερα. Για παράδειγμα, βλ. Όττο Μπερντ, Δήλωση, Έγγραφο 65 στους Χολμς και Κηλ, επιμ. και μετφρ., When Truth Was Treason, 257.

  6. Βόμπε και Μπόροουμαν, Before the Blood Tribunal, 28-32, Σνίμπε, Κηλ, και Τόμπλερ, The Price, 22-24.

  7. Ντιούι, Hitler, 23-24, 27-28, 61, 71-73. Βόμπε και Μπόροουμαν, Before the Blood Tribunal, 15, 31-32, 39, Σνίμπε, Κηλ, και Τόμπλερ, The Price, 16, 22.

  8. Βόμπε, Δήλωση, 259. Σνίμπε, Κηλ και Τόμπλερ, The Price, 25-27. Βόμπε και Μπόροουμαν, Before the Blood Tribunal, 34-39.

  9. Χολμς και Κηλ, επιμ., When Truth Was Treason, 336n8.

  10. Χέλμουτ Χούμπενερ, “I’ve Calculated for Everything”, Έγγραφο 42 στους Χολμς και Κηλ, επιμ. και μετφρ., When Truth Was Treason, 208. Σύμφωνα με τα έγγραφα κατηγορίας, η Γκεστάπο ανεκάλυψε 29 από τα φυλλάδια, συμπεριλαμβανομένων 9 «μικρότερων φυλλαδίων» και 20 φυλλαδίων κανονικού μεγέθους. Βλ. πλήρη κατάλογο και περιγραφές αυτών των φυλλαδίων στους Χολμς και Κηλ, επιμ. και μετφρ., When Truth Was Treason, 191-93, 221-24.

  11. Ανώτατος κρατικός σύμβουλος του Ανώτατου Χανσεατικού Περιφερειακού Δικαστηρίου, Ποινική υπόθεση κατά του Χούμπενερ, Έγγραφο 23 στους Χολμς και Κηλ, επιμ. και μετφρ., When Truth Was Treason, 180-82. Αλλού το έγκλημα περιεγράφη επίσης ως «προετοιμασία για εσχάτη προδοσία». Βλ. Περιφερειακό Δικαστήριο Αμβούργου, ένταλμα συλλήψεως, 174-75. Βόμπε και Μπόροουμαν, Before the Blood Tribunal, 66-67. «Γκεστάπο» ήταν σύντμηση του Geheime Staatspolizei («Μυστική Κρατική Αστυνομία»).

  12. Βόμπε και Μπόροουμαν, Before the Blood Tribunal, 69-76, Σνίμπε, Κηλ, και Τόμπλερ, The Price, 51-54.

  13. Λαϊκό Δικαστήριο, Ετυμηγορία, 219-31. Γραφείο Γενικού Εισαγγελέως του Λαϊκού Δικαστηρίου, Αναφορά εκτελέσεως, 27 Οκτωβρίου 1942, Έγγραφο 62 στους Χολμς και Κηλ, επιμ. και μετφρ., When Truth Was Treason, 241-42.

  14. Μπέρντ, Δήλωση, 258-59. Ο Όττο Μπέρντ εξήγησε: «Αυτό έγινε για να αποφευχθούν περαιτέρω προβλήματα με το [ναζιστικό] κόμμα. Οι Άγιοι που πίστευαν στα ιδανικά της Νέας Γερμανίας… έκαναν αυτό που έκαναν, επειδή πίστευαν ότι ήταν προς το συμφέρον της Εκκλησίας και της χώρας. Μετά τον πόλεμο εξεδηλώθη μετάνοια και συγχώρηση από όλους τους συμμετέχοντες» (Μπέρντ, Δήλωση, 258-59). Βλ., επίσης, Ντιούι, Hübener vs. Hitler, 174.

  15. Βλ. https://helmuthhuebener.de, Helmuth Hübener Exhibition, “Memorial in Hamburg in Remembrance of Nazi Crimes”, https://gedenkstaetten-in-hamburg.de/en/memorials/show/helmuth-huebener-exhibition, Gedenkstätte Deutscher Widerstand, “Helmuth Hübener”, https://www.gdw-berlin.de/en/recess/biographies/index_of_persons/biographie/view-bio/helmuth-huebener, Brigitte Oleschinski, Plötzensee Memorial Center (Βερολίνο: Μνημείο Γερμανικής Αντιστάσεως, 2002), 31.

  16. Σνίμπε, Κηλ και Τόμπλερ, The Price, ix, “Schule der Berliner Jugendstrafanstalt wird Helmuth-Hübener-Schule”, https://presse-de.kirchejesuchristi.org/artikel/schule-der-berliner-jugendstrafanstalt-wird-helmuth-huebener-schule.

  17. Σνίμπε, Κηλ και Τόμπλερ, The Price, 58.