Helmut Hybeneri

Helmut Gynter Hybeneri (1925–1942), një anëtar i Kishës në Hamburg të Gjermanisë, ishte më i riu në moshë i qëndresës gjermane ndaj nazizmit që u ekzekutua me urdhër të Gjykatës Popullore Speciale (Volksgerichtshof) në Berlin. Që në fillim të vitit 1941, Hybeneri prodhoi një seri traktesh kundër nazizmit që përfshinte komentet e veta politike dhe transkriptimet e transmetimeve radiofonike të aleatëve. Me ndihmën e adoleshentëve të tjerë, ai shpërndau trakte në mbarë Hamburgun. Në shkurt të vitit 1942, Gjykata e shpalli Hybenerin fajtor për “komplot për kryerje tradhtie të lartë dhe përkrahje tradhtare ndaj armikut” dhe urdhëroi ekzekutimin e tij. Trupi gjykues dënoi edhe tre shokët e tij: Rudolf Vobenë, Karl‑Hainc Shnibenë dhe Gerhard Dyverin për “dëgjimin e një stacioni radiofonik të huaj dhe përhapjen e lajmeve radiofonike të huaja”. Hybeneri u ekzekutua në moshën 17‑vjeçare, tetë muaj më vonë. Vobeja, Shnibeja dhe Dyveri u dënuan me punë të rëndë krahu dhe qëndruan në kampe të burgosurish deri në fund të Luftës II Botërore.

Hybeneri lindi në Hamburg, në vitin 1925. Nëna e tij beqare, Ema Gudat Kunkeli, punoi për t’i siguruar jetesën Helmutit dhe dy gjysmëvëllezërve të tij më të mëdhenj, Hansit dhe Gerhardit. Për rrjedhojë, Helmuti dhe të vëllezërit e kaluan pjesën më të madhe të fëmijërisë me gjyshen e tyre Vilhemine Sudroun, e cila jetonte aty afër. Në vitin 1939, Ema u martua me Hugo Hybenerin, një punëtor ndërtimi dhe anëtar i Partisë Naziste, i cili më vonë e birësoi Helmutin. Bashkëshortit të ri të Emës nuk i pëlqente Kisha dhe, me gjasë për t’i bërë qejfin atij, ajo ndaloi së qeni aktive në Kishë pas martesës së tyre. Megjithatë, Helmuti me të vëllezërit vijuan ta frekuentonin kishën me gjyshen e tyre.

Sikurse dhe fqinjët e tyre, shumë shenjtorë gjermanë të ditëve të mëvonshme në fillim i shihnin me shpresë premtimet e Partisë Naziste për një qëndrueshmëri ekonomike të rimëkëmbur dhe një krenari të shtuar kombëtare. Disa anëtarë të Kishës iu bashkuan partisë, ndërsa të tjerë iu kundërvunë aktivisht regjimit. Gjithsesi, të tjerët mbajtën qëndrim asnjanës. Helmut Hybeneri e përjetoi nga afër këtë spektër të pjesëmarrjes në parti. Presidenti i tij i degës, Artur Zanderi, ishte një anëtar i Partisë Naziste, i cili i detyronte anëtarët e degës të dëgjonin transmetimet radiofonike të partisë, nën kërcënimin se do t’i raportonte anëtarët për veprimtari kundër qeverisë, dhe, në vitin 1938, afishoi një shpallje në derën e shtëpisë së mbledhjeve që informonte se judenjtë nuk ishin të mirëpritur. Një grup anëtarësh vishnin uniformat ushtarake naziste dhe të shërbimeve civile në mbledhjet e Kishës. Nga ana tjetër, Oto Berndi, presidenti i distriktit të Hamburgut, predikonte kundër rregullores së qeverisë nga foltorja, i nxiste privatisht anëtarët e qëndresës dhe ecte shpesh me judenj të kthyer në besim. Ndonëse Hybeneri fillimisht mori pjesë në Jungvolk‑un vendor (grupin e organizuar nazist për fëmijët shumë të vegjël në moshë për t’u bashkuar me Rininë Hitleriane), ai arriti ta refuzonte ideologjinë e partisë.

Në pranverën e vitit 1941, Hybeneri zbuloi një radio me valë të shkurtra që i përkiste vëllait të tij Gerhardit dhe e përdorte për të dëgjuar transmetimet e lajmeve të natës nga Korporata Britanike e Transmetimeve (BBC-ja) – një krim sipas ligjit nazist. Nganjëherë, dy miqtë e kishës, Karl‑Hainc Shnibeja dhe Rudolf (Rudi) Vobeja, i bashkoheshin atij. Hybeneri shpejt filloi të prodhonte trakte kundër nazizmit që përçonin informacionet e transmetimeve bashkë me komentet e tij vetjake. Duke përdorur letra karboni dhe nja dy makina shkrimi të huazuara nga dega e Kishës, Hybeneri bëri kopje të këtyre fletushkave, të cilat ai, Shnibeja dhe Vobeja i ngjitnin nëpër stendat e buletinit të Partisë Naziste, i hidhnin në rrugë plot me njerëz dhe i futnin tinëz nëpër kuti postare. Hybeneri shpejt rekrutoi disa të njohur të tjerë adoleshentë për të ndihmuar. Gerhard Dyveri, i cili punonte në Zyrën e Punëve Sociale të Hamburgut (Sozialbehörde), ku ai dhe Hybeneri ishin stazhierë, ndihmoi për ta zgjeruar shpërndarjen. Nëpërmjet një lidhjeje të panjohur, Hybeneri arriti të siguronte edhe një makinë shtypëse letrash në Kil, për të kopjuar trakte në numër më të madh. Gjatë një periudhe prej 10 muajsh, Hybeneri prodhoi një seri traktesh duke sfiduar retorikën e partisë dhe duke kundërshtuar raportet zyrtare të luftës. Pikësynimi i tij ishte të godiste zyrtarët e partisë. Fyhreri “do t’ju çojë me mijëra veta në zjarre vetëm që ta përfundojë krimin që nisi”, – shkroi Hybeneri në një nga traktet. “Me mijëra nga gratë e fëmijët tuaj do të mbeten të veja e jetimë. Për hiçgjë!”

Në shkurt të vitit 1942, agjentët e Gestapos i arrestuan Hybenerin, Vobenin, Shnibenin dhe Dyverin nën akuzat e krimeve të ndryshme sipas ligjit nazist, duke përfshirë “komplotin e kryerjes së tradhtisë së lartë”. Më 11 gusht, gjatë një seance gjyqësore që zgjati për më shumë se nëntë orë, ata të katër u gjykuan përpara tre anëtarëve të Gjykatës Popullore Speciale në Berlin. Të katër u shpallën fajtorë. Hybenerin e dënuan me vdekje, ndërsa Vobenë, Shnibenë dhe Dyverin i dënuan me 4 deri në 10 vjet në kampet e punës. Hybeneri u ekzekutua me gijotinë më 27 tetor 1942.

Fill pas arrestimit të Hybenerit, presidenti i degës Artur Zanderi shkroi “i shkishëruar” në dokumentin e anëtarësisë së Helmutit. Megjithatë, president i distriktit Oto Berndi nuk pranoi të jepte firmën e dytë miratuese. Enton Hjuku, një anëtar i presidencës së Misionit të Europës, e dha firmën e dytë miratuese. Disa udhëheqës të Kishës më vonë thanë se patën qëllim ta veçonin Kishën nga Hybeneri për të mbrojtur shenjtorët e ditëve të mëvonshme nga zemërata e zyrtarëve nazistë. Pasi përfundoi Lufta II Botërore, Hybenerit iu rivendos përkatësia në Kishë pas vdekjes dhe, në vitin 1948, iu dhanë ordinancat e tempullit me mëkëmbës.

Në dekadat qysh nga Lufta II Botërore, Helmut Hybeneri është përkujtuar për qëndresën e tij ndaj regjimit nazist. Ekspozita përkujtimore janë instaluar në një shkollë profesionale në Hamburg, në Qendrën Përkujtimore të Qëndresës Gjermane në Berlin dhe në burgun e Plëcenzesë, ku Hybeneri u ekzekutua. Ndër të tjera, një qendër rinore, një shkollë dhe dy rrugë në Hamburg mbajnë emrin e tij. Që nga vitet 1940, grupet politike, sociale dhe fetare kanë zhvilluar kremtime të ndryshme më 8 janar (ditëlindja e tij) dhe më 27 tetor (dita e ekzekutimit të tij) duke përkujtuar aktin e tij heroik. Më 8 janar 2020, një shkollë në një qendër paraburgimi për të mitur pranë burgut të Plëcenzesë u emërua në nder të Hybenerit.

Tema të Ngjashme: Germany [Gjermania], World War II [Lufta II Botërore]