2020–2024
Ahohyɛdo dɛ Christ dze
Ebɔbira 2023 wiadze mfɛndzanan ehyiadzi


11:17

Ahohyɛdo dɛ Christ dze

“Na onyanee [no], ɔbraa mframa no, na ɔsee po no dɛ, Taa dzinn. Na mframa no dwee, na ɔyɛɛ dzinn koraa” (Mark 4:39).

Daano a mekasaa wɔ wiadze mfɛndzanan ehyiadzi ase no, me babaa no kun Ryan dze ‘tweet’ asɛm bi kyerɛɛ me a ɔkenkan dɛ, “Dɛm a? Banyin yi ne dzin dze Bragg”—a asekyerɛ nye “irutu wo ho”—“na ɔnnkasa mmfa ahobrɛadze ho? Ɔsɛɛ bɛn nye yi!” Awerɛhowsɛm, abagura no rokɔ do.

Don  Bragg  a  ɔyɛ  basketballbɔnyi

Nna m’egya nwanwafo yɛ All-America basketbɔlbɔnyi ma UCLA wɔ Coach John Wooden a ɔagye dzin n’ase. Wɔkɔr do yɛɛ anyɛkofo wɔ m’egya ne nda nyina mu, na ɔyɛ a Coach na Owurayer Wooden ba hɛn fie bedzidzi. Nna daa n’enyi gye dɛ ɔnye me bɛkã basketball ho asɛm anaa adze biara a ɔwɔ m’adwen do. Da bi mibisaa no afotu a ɔwɔ ma me ber a mehɛn mpanyin mangow mu wɔ nsɔwdo skuul. Dɛ kyerɛkyerɛnyi a ɔyɛ daa no, ɔkãa dɛ, “W’egya kãa kyerɛɛ me dɛ adɔm Jesus Christ N’Asɔr, ntsi minyim dɛ ewɔ gyedzi wɔ Ewuradze mu. Edze dɛm gyedzi no hwɛ dɛ ibenya ahohyɛdo wɔ biribiara mu. Yɛ nyimpa papa wɔ ehum mu.”

Dɛm nkɔmbɔdzi no kaa m’adwen mu mfe pii. Afotu no dɛ mentaa dzinn, komm, inya ahohyɛdo wɔ biribrara mu, nkanka wɔ abɛbrɛsɛ na ahokyer ber mu no, nyaa nhyɛdo wɔ mo do. Nna mutum hu mbrɛ Coach Wooden no kuw horow no dze ahoyɛdo dzi hɔn agor na konyimdzi kɛse a wonyae ber a wodzii konyim mpɛn du wɔ aman akansi mu.

Naaso wɔntaa nnkasa mmfa ahohyɛdo ho ndaansa yi na mpo kumaa bi na wɔdze dzi dwuma wɔ mber begyagya a nkyekyɛmu aba mu. Wɔtaa kã no wɔ agodzi mu—agodzinyi a ɔwɔ ahohyɛdo no wɔ abodwee wɔ agodzi a no mu ayɛ dzen mu, anaa kuw bi hɔn mu kyekyɛ ɔnam dɛ wonnyi ahohyɛdo. Naaso dɛm anwanwa su yi tra agodzibea koraa. Ahohyɛdo no ho dwuma tum tserɛw kɔ abrabɔ ne fã biara mu na otum hyira awofo, baanodzifo, asɛmpasomafo, akyerɛkyerɛfo, esuafo, na obiara a orudua abrabɔ n’ehum mu.

Sunsum mu ahohyɛdo hyira hɛn ma yɛyɛ komm na yetsim wɔ dza ohia papaapa do, nkanka sɛ ahokyer wɔ hɛn do a. President Hugh B. Brown kyerɛkyerɛɛ dɛ, “Gyedzi wɔ Nyame mu na wɔ papa ho nkonyimdzi ekyir no mu ma adwen mu na sunsum mu ahohyɛdo wɔ ɔhaw mu.”1

President Russell M. Nelson yɛ sunsum mu ahohyɛdo ne fasusu a ɔyɛ nwanwa. Da bi a, nna Datser Nelson reyɛ akoma mu ntsin bi ho edwuma, ɔyarfo no ne ‘pressure’ kɔr famu mpofirmu ara. Datser Nelson abodwee mu ara hwɛɛ asɛm a esi no mu na ohun dɛ kuw mba no mu kor eyi adze a wɔdze suo mu no mu kor a ɔannhyɛ da ara. Wɔsanee dze suoo mu ntsɛm ara, na Datser Nelson kyekyee kuw ba no ne werɛ see no dɛ, “Medaho dɔ wo,” na ɔdze kãa ho agormu ara dɛ, “Ɔtɔfabi a modɔ wo pii kyɛn mber binom mu!” Ɔkyerɛɛ mbrɛ wosi dzi mpofirmu haw ho dwuma—wɔdze ahohyɛdo, a woritsim wɔ dza ohia papaapa no do—worisiesie mpofirmu haw no. President Nelson kãa dɛ: “Ɔyɛ ahohyɛdo mbordo ho asɛm. Wo nyimpa su nye dɛ, ‘Coach, yi me fi mu! Mepɛ dɛ mokɔ fie.’ Naaso nokwar ara innkotum akɔ. Nyimpa no nkwa gyina aprɛhyɛn kuw mu no nyina do koraa. Ntsi ɔwɔ dɛ etaa dzinn na eyɛ abodwee na w’adwen da hɔ papaapa tse dɛ ma eyɛ no.”2

Nyew, Agyenkwa no nye ahohyɛdo fasusu a ɔkrɔn.

Gethsamane ture no mu, ɔwɔ owuyaw a yennkotum esusu ho no, ber a “ne fifir yɛ dɛ bɔgya atɔwatɔw,”3 Ɔkyerɛɛ ɔsor ahohyɛdo fasusu ber a ɔkãa asɛm a ɔda famu eso tum wɔ mu dɛ “Nnyɛ me pɛ a, na wodze na ɔnyɛ.”4 Ber a ɔhyɛ ahokyer duudur ase ama nyimpa nyina eenya nkwagye no, Jesus kyerɛɛ ndzɛmba ebiasa a ohia a ɔboa hɛn ma yɛtse N’ahohyɛdo kokroko no ase. Odzi kan, nna Onyim nyia Ɔyɛ na odzii nokwar maa No somdwuma a ofi sor. Odzi do, nna Onyim dɛ enyigye ho nhyehyɛɛ kɛse bi wɔ hɔ. Na ewiei, nna Onyim dɛ ɔnam No Werdambɔ a ɔmmbɔadze da do, hɔn a nokwar mu ara wɔnye No to kɔndua ber a wɔreyɛ na worisie ahyɛmudzi krɔnkrɔn a wɔnam asɔfodzi ayɛdze horow do gye no, benya nkwagye, dɛ Elder G. Renlund kyerɛkyerɛɛ no ndɛ ahomka mu ara no.

Ama yeehu nsonsonee a ɔda ereyew ahohyɛdo ana irusuo ahohyɛdo mu no, dwendwen dza osii ber a Christ na N’Asomafo fii Gethsamane Ture no mu no ho. Ber a ohyiaa nsordaafo a wɔrohwehwɛ dɛ wɔbɛkyer Jesus no, Peter ne ndzeyɛɛ nye dɛ ɔyew ahohyɛdo na ebufuw mu ara otwaa sɔfo panyin n’akowaa Malchus n’asowa fii hɔ. Jesus Christ ne ndzeyɛɛ, wɔ ɔfã kor no, nye dɛ osuoo N’ahohyɛdo mu na ɔsaa Malchus yar dze abodwee baa asɛm a oruhur no mu.5

Na ma hɛn a ɔyɛ dzen ma hɛn dɛ yebosuo hɛn ahohyɛdo mu na mpo yɛapa abaw no, dwendwen Peter n’asɛm no nsɔwdo ho. Mber kumaa ekyir a asɛm yi sii na akomayaw a Peter nyae ber a ɔpaa dɛ onnyim Christ no,6 Peter gyinaa dɛm asɔr baanodzifo noara a wotsiaa Agyenkwa no hɔn enyim, na ɔdze ahohyɛdo kɛse wɔ nsɛmbisa dzendzen mu no ɔgyee dase kɛse fa Jesus Christ ne nyamesu ho.7

Hu Nyia Eyɛ na Dzi Nokwar ma Wo Nyamesu

Yɛndwedwen ndzɛmba a ɔwɔ Christ su ahohyɛdo mu. Ahyɛse no, yeruhu nyia yɛyɛ na yeridzi nokwar ama hɛn nyamesu no dze abodwee ba. Christ-su ahohyɛdo gye dɛ yebegyaa dɛ yɛdze hɛnho rototo binom ho anaa yepetuw yɛ dɛ obi fofor.8 Joseph Smith kyerɛɛ dɛ, “Sɛ nyimpa nntse Nyankopɔn no su ase a, wɔnntse hɔn ara hɔnho ase.”9 Ɔnnkɛyɛ yie ara da dɛ yebenya nyamesu ahohyɛdo ber a yennyim dɛ yɛyɛ Ɔsor Egya dɔfo ne mbabaa na mbanyin a yekitsa nyamesu.

Wɔ ne kasaa “Nsanmuyi ma Mbersantsen” mu, President Nelson kyerɛkyerɛɛ onnyiewiei nokwar yinom fa nyia yɛyɛ ho: yɛyɛ Nyankopɔn ne mba, yɛyɛ ahyɛmu mba, na yɛyɛ Christ n’esuafo. Ɔbɔɔ anohoba dɛ, “Ber a ebam dɛm nokwar yinom no, hɛn Ɔsor Egya bɔboa wo ma wo nsa akã wo botae tsitsir dɛ ebɛtsena Ne krɔnkrɔn bea afebɔɔ.”10 Ampaara yɛyɛ ɔsor esunsum nyimpa a yerinya ɔnnkyebo asetsena ho sũahu. Yeruhu nyia yɛyɛ na yeridzi nokwar ama dɛm nyamesu no yɛ Christ su ahohyɛdo ne nyae n’ahyɛse.

Hu Dɛ Ɔsor Nhyehyɛɛ bi Wɔ Hɔ

Odzi do, erekaa dɛ nhyehyɛɛ kɛse bi wɔ hɔ no kenyan akokodur na ahohyɛdo wɔ mber a ɔyɛ dzen mu. Nephi tumii “kɔree kɛyɛɛ”11 dɛ ma Ewuradze ahyɛ no a “[o]nnyim dza ɔrekɛyɛ”12 osiandɛ nna onyim dɛ Sunsum no bedzi no kan, ma ɔahyɛ Ɔsor Egya dɔfo ne onnyiewiei nhyehyɛɛ mã. Ahohyɛdo ba sɛ yɛhwɛ ndzɛmba wɔ onnyiewiei nhumu kwan do a. Ewuradze etu N’esuafo fo dɛ “hom mma hom enyi do”13 na “hom mma mbersantsen ne duryɛ no ho adwendwen nda hom adwen mu.”14 Sɛ yɛdze ɔhaw mber hyɛ onnyiewiei nhyehyɛɛ mu a, ahokyer bɛyɛ kwan dɛ yɛdɔ, yɛsom, yɛkyerɛkyerɛ, na yehyira. Onnyiewiei nhumu boa ma yenya Christ su ahohyɛdo.

Hu Jesus Christ na No Werdambɔ no mu Tum a Ɔma Ahom no

Odzi ewiei, Christ no tum a ɔma ahom, a ɔba mu ɔnam No werdam afɔrbɔ no do, ma hɛn ahoɔdzen a wɔdze sɔw na wɔdze dzi nkonyim. Osian Jesus Christ ntsi, yebotum nye Nyankopɔn edzi ahyɛmu na yenya ahoɔdzen dze edzi dɛm ahyɛmu no do. Yebotum dze hɛnho akyekyer Agyenkwa no ho wɔ dɛw na abodwee mu a, hɛn honamu tsebew mmfa ho.15 Alma tsir 7 kyerɛkyerɛ Christ tum a ɔma ahom no mu fɛɛfɛɛfɛw. Dza ɔkã ɔpon fi hɛn bɔn mu ho nye dɛ, Agyenkwa no botum ahyɛ hɛn dzen wɔ hɛn mberɛwyɛ, suro, na abrabɔ ne haw horow mu.

Ber a yetsim Christ do no, yebotum atram hɛn suro, tse dɛ ma Alma no nkorɔfo yɛe wɔ Helam asaase no.16 Ber a nsordaafo etsiafo roboa hɔn ano no, Christ n’esuafo anokwafo no kyerɛɛ ahohyɛdo. Elder David A. Bednar akyerɛkyerɛ dɛ: “Alma tuu agyedzifo no fo dɛ wɔnkaa Ewuradze na ɔgye a Ɔno nkotoo botum dze ama (hwɛ 2 Nephi 2: 8). Na Agyenkwa no n’ahobambɔ nhwɛdo ho nyimdzee no boaa nkorɔfo no ma wɔkãa hɔn suro hyɛe.”17 Iyi yɛ ahohyɛdo fasusu.

Nyimpa Papa wɔ Ehum mu.

Noah kyerɛkyerɛɛ hɛn pii faa abotar wɔ ehum mu ho, mbom Agyenkwa no nye kyerɛkyerɛfo a ɔkrɔn wɔ mbrɛ yebesi egyina wɔ ehum mu. Ɔno nye nyimpa kokroko wɔ ehum mu. Ɔnye N’esuafo ayɛ nkyerɛkyerɛ da mu no nyina ekyir no, nna Agyenkwa no hia ahomgye na osusuu dɛ wɔmfa hɛn ntwa nsu no nkɔ Galilee Po n’afã kor no. Ber a Agyenkwa no regye n’ahom no, ehum kɛse bi tui. Ber a mframa na ehum no reyɛ ma hɛn no adɔ no, Esuafo no hyɛɛ ase suroii ma hɔn nkwa. Na kaa, dɛ nna Esuafo no mu pii yɛ afarfo a wonyim ehum a osisi wɔ dɛm po no do yie papaapa! Eso, wɔahaw no,18 wonyaan Ewuradze na wobisaa dɛ, “[Ewuradze], ɔnnyɛ wo asɛm dɛ yɛrehera?” Nkyii, ɔdze fasusu ahohyɛdo no, Agyenkwa no “nyanee na ɔbraa mframa no na ɔsee po no, dɛ, “Taa, dzinn. Na mframa no dwee, na ɔyɛɛ dzinn koraa.”19

Na afei ahohyɛdo ho esuadze kɛse ma N’esuafo no. Obisae, “Ebɛnadze ntsi na hom yɛ ehufo? Ana hom da ho nnyi gyedzi?”20 Nna ɔrekaakaa hɔn dɛ Ɔno nye wiadze Agyenkwa no na dɛ N’Egya somaa no dɛ ɔmfa bɛkyebo na onnyiewiei nkwa mbɔbɔ adze mma Nyankopɔn ne mba. Ampaara Nyankopɔn ne Ba runntum nhera wɔ nsuhɛn mu. Ɔkyerɛɛ nyamesu ahohyɛdo osiandɛ nna onyim Ne nyamesu na Onyim dɛ nkwagye na nkwagye notwdo ho nhyehyɛɛ bi wɔ hɔ na mbrɛ No Werdambɔ no si yɛ ehiadze wɔ nhyehyɛɛ no ne onnyiewiei konyimdzi mu.

Ɔnam Christ na No Werdambɔ do na ndze pa nyinara ba hɛn abrabɔ mu. Ber a yɛkaa nyimpa ban a yɛyɛ no, a yenyim dɛ ɔsor ehumbɔbɔr nhyehyɛɛ bi wɔ hɔ na yerinya akokodur fi Ewuradze n’ahoɔdzen mu no, yebotum adze nyinara yɛ. Yebenya abodwee. Yɛbɛyɛ mbaa na mbanyin apapa wɔ ehum biara mu.

Hom mma yɛnhwehwɛ Christ ahohyɛdo su nhyira, nnyɛ dɛ ɔroboa hɛn ara nko wɔ ɔhaw ber mu mbom yɛdze ehyira binom dze aboa hɔn wɔ hɔn bra mu ehum mu. Adze rebɛkye Mberɛkɔnson Kwesida yi, medze enyigye gye dase wɔ Jesus Christ ho. Ɔasoɛr! Megye dase wɔ asomdwee, abodwee, na ɔsor ahohyɛdo a Ɔno nkotoo dze ba hɛn abrabɔ mu ho wɔ Jesus Christ Ne dzin krɔnkrɔn mu, amen.

Nsɛnsin

  1. Hugh B. Brown, wɔ Conference Report mu, Ɔbɛsɛ. 1969, 105.

  2. Hwɛ Sheri Dew, Insights from a Prophet’s Life: Russell M. Nelson (2019), 66–67.

  3. Joseph Smith Nkyerɛasee Luke 22:44 (wɔ Luke 22:44, ase nsɛnsin b).

  4. Luke 22:42.

  5. Hwɛ Luke 22:50–51; John 18:10–12.

  6. Hwɛ Matthew 26:34–35, 69–75.

  7. Hwɛ Ndwuma 4:8–10; Neal A. Maxwell, “Content with the Things Allotted unto Us,” Ensign, Esusow Aketseaba 2000, 74; Liahona, Ayɛwoho 2000, 89: “Sɛ yɛda sunsum no kwan do a, ahohyɛdo bɛba, mpo ber a yenntse ‘ndzɛmba nyinara ase’ [1 Nephi 11:17].”

  8. Hwɛ John R. Wooden, Wooden on Leadership (2005),50: “Mekyerɛ ahohyɛdo ase dɛ iridzi nokwar ama wankasa wo ho, a wobo runnfuw, ibotum esi gyinae pa, anaa ibenya abodwee a ɔmmfa ho tsebew anaa dza esi mu. Iyi yɛ dɛ ma ɔda famu, mbom ahohyɛdo botum ayɛ su a ɔbɛyɛ dzen dɛ wo nsa bɛkã wɔ ɔhaw mber mu. Baanodzifo a wonnyi ahohyɛdo no nya akomatu wɔ ahokyer ase.

    “Ahohyɛdo kyerɛ dɛ irusuo wo gyedzi mu dzen na iridzi dwuma dɛ mbrɛ wɔtse, ɔmmfa ho mbrɛ dza esi no muo anaa oye. Ahohyɛdo kyerɛ dɛ irikwetsir enyisomkyerɛ, nnyɛ dɛ edze woho rototo binom ho, na nnyɛ dɛ iripetuw yɛ nyimpa a nnyɛ. Ahohyɛdo kyerɛ irinya akokodur wɔ tsebew nyinara mu.”

  9. Teachings of Presidents of the Church: Joseph Smith (2007), 40.

  10. Russell M. Nelson, “Choices for Eternity” (wiadze nyina mu mpaabɔsom ma young adultfo, Esusow Aketseaba 15, 2022), broadcasts.ChurchofJesusChrist.org

  11. 1 Nephi 3:7.

  12. 1 Nephi 4:6.

  13. John 4:35.

  14. Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 43:34; san so hwɛ James E. Faust, “The Dignity of Self,” Ensign, Esusow Aketseaba 1981, 10: “Nyimpa n’enyimnyam yɛ kɛse papaapa ber a ɔhwɛ sor hwehwɛ krɔnkrɔnyɛ. Tse dɛ ndua akakraka, ɔwɔ dɛ yɛtsen kɔ sor dze gye kan. Kan ne farba a ohia papaapa a yebotum ebohu nye Sunsum Krɔnkrɔn akyɛdze no. Ɔyɛ ahoɔdzen na asomdwee a ɔwɔ hɛn mu ne farba.”

  15. Hwɛ Russell M. Nelson, “Joy and Spiritual Survival,” Liahona, Ɔberɛfɛw 2016, 82: “Mo nuambanyin na nkyerɛbaa adɔfo, hɛn abrabɔ mu enyigye a yɛtse no mmfa gyinabew a yɛwɔ mu ho, mbom ɔfa adze biara a hɛn abrabɔ tsim do ho.”

  16. Hwɛ Mosiah 23:27–28.

  17. David A. Bednar, “Therefore They Hushed Their Fears,” Liahona, Esusow Aketseaba 2015, 46–47.

  18. Hwɛ Jeffery R. Holland, Our Day Star Rising: Exploring the New Testament with Jeffrey R. Holland (2022), 61–62: “Bio, nna wɔyɛ mbanyin a wɔawedar hɔn ewduma mu yie na wɔkã No ho—nna Duebien no ankasa hɔn mu dubeako yɛ Galileefo (Judas Iscariot pɛ na nna ɔyɛ Judeanyi). Na dubeako no hɔn mu esia yɛ afarfo. Nna ɔatsena nsutae yi do. Nna wɔyɛ far dwuma wɔ mu dze dzidzi. Ɔatsena hɔ fi hɔn mbofra ase. Nna hɔn egyanom ma wɔsosɔw asawu na wosiesie hɛn no ber a nna wosusuar koraa. Wonyim po yi; wonyim ehum na asorɛkye no. Wɔyɛ mbanyin a wɔwɔ sũahu—mbom hu akã hɔn. Na sɛ wosuro a, nna ɔyɛ ehum mu ehum ampaara.”

  19. Hwɛ Mark 4:35–39.

  20. Mark 4:40.