2020–2024
Lix iiqleb’ moko ra ta, ut li riiq moko aal ta
Jolomil ch’utub’aj-ib’ re octubre 2022


10:39

Lix iiqleb’ moko ra ta, ut li riiq moko aal ta

Jultikaq qe naq li junjunq chi kristiaan sa’ li ruchich’och’ a’in a’an ralal xk’ajol li Dios ut a’an naxraheb’ chixjunil a’an.

Naseraq’iman resilal jun li winq aj Jack xk’ab’a’ li kiwan jun xraarookil tz’i’ xCassie xk’ab’a’, li naxyoheb’ li tz’ik. Laj Jack q’axal sa xch’ool rik’in xCassie ut chi kok’ aj xsa’ naxseraq’i naq jwal seeb’ xch’ool lix tz’i’. Re xk’utb’al a’in, laj Jack kixb’oq junjunqeb’ li ramiiw chirilb’al lix seeb’al xCassie. Chirix naq kiwulak sa’ li ch’uut re yohob’k, laj Jack kixkoq’ li xCassie re naq taa’ok sa’ aanil sa’ li na’ajej yookeb’ wi’ chi wulak.

Naq kiwulak li hoonal re xtikib’ankil li te’xb’aanu, laj Jack jwal sa xch’ool chixk’utb’al li naru chixb’aanunkil xCassie. A’b’anan, li xCassie jalan b’ayaq li yoo chixb’aanunkil. Ink’a’ yoo chi ab’ink chiru li k’a’ru naxye laj Jack jo’ ak naxb’aanu. Li k’a’ru naraj, a’an kanaak chixk’atq a’an.

Ki’ok chi oso’k xkuyum laj Jack, kixutaanak ut kipo’ chiru xCassie; jo’kan naq kixye naq te’xik. Li xCassie ink’a’ kiraj taqe’k xjunes sa’ li b’eleb’aal ch’iich’, jo’kan naq laj Jack kixpaqo chi maak’a’ xkuyum ut kixtiikisi sa’ lix na’aj. A’an yoo xjosq’il, ut eb’ li rochb’een yookeb’ chireetz’unkil lix tz’i’ saʼ xsutq’ijikeb’ sa’ kab’l. Laj Jack ink’a’ naxtaw ru xna’leb’ xCassie. Tzolb’il chi chaab’il li tz’i’ ut naxb’aanu chixjunil li k’a’ru naraj laj eechal re.

Naq ke’wulak sa’ kab’l, laj Jack ki’ok chirilb’al li xCassie, maare wan junaq xtoch’olal, xrahilal, malaj li sip. Naq kixk’e li ruq’ chiru lix ch’ool, kireek’a naq t’aqt’aq ut kiril naq li ruq’ kinujak chi kik’. Rik’in xxutaan ut xxiw, kixk’e reetal naq li xCassie wan jun xnimal xtoch’olal toj sa’ lix b’aqel chiru xmaqab’. Kixtaw jun chik chiru lix seeb’ a’, sa’ ajwi’ lix b’aqel.

Laj Jack kixq’alu li xCassie ut ki’ok chi yaab’aak. Kinumta lix xutaan xb’aan naq kixraq aatin chirix chi ink’a’ tiik ut xb’aan naq kich’a’ajko’ xch’ool chiru. Li xCassie jalan b’ayaq li yoo chixb’aanunkil chalen xtiklajik li kutan xb’aan naq wan jun xrahilal. Lix na’leb’ jalan a’an xb’aan lix toch’olal, lix rahilal, ut lix yok’olal. Moko yal ink’a’ ta raj naraj ab’ink chiru laj Jack malaj yal ink’a’ ta raj naxra.1

Xwab’i li seraq’ a’in k’iila chihab’ chaq ut maajun wa xsach sa’ inch’ool. Jarub’ li kristiaan wankeb’ sa’ qayanq wankeb’ xtoch’olal? Ma nokoraqok aatin chirixeb’ li qas qiitz’in yal xb’aan chan ru neke’ilok, li k’a’ru neke’xb’aanu, malaj xb’aan naq maak’a’ neke’xb’aanu, naq, wi ta naqataw raj ru chi us, toowanq raj rik’in chaab’ilal ut rik’in qajom chi tenq’ank sa’ xna’aj xk’eeb’al xkomoneb’ li riiq rik’in li raqok aatin naqab’aanu?

Naab’al sut xinb’aanu a’in sa’ lin yu’am laa’in, a’b’an li Qaawa’ rik’in xkuyum nikinixtzol rik’ineb’ lin numsihom ut naq nawab’iheb’ lix numsihomeb’ jalan chik kristiaan. Xinwulak chixraab’al chi us lix b’aanuhom li qaraarookil Kolonel naq kixnumsi lix hoonal chirilb’aleb’ li ras riitz’in rik’in rahok.

Jo’ xcha’al xnumsihom lin rab’in toj ka’ch’in naxnumsi xch’a’ajkilal sa’ xk’a’uxl chalen naq toj ka’ch’in chaq. Naab’al sut chiru lix yu’am xreek’a naq ink’a’ chik naru naxik chi uub’ej. Junelik toob’antioxinq chiruheb’ li anjel sa’ ruchich’och’ li neke’ochb’eenink re chalen chaq li hoonal a’an, li neke’ab’ink re, li neke’yaab’ak rik’in, ut li neke’xwotz sa’ komonil lix maatan, lix tawomeb’ ru sa’ musiq’ej, ut jun sumwanjik rik’in rahok. Sa’ eb’ li hoonal a’an re rahok, wan naq xe’isiik li iiq sa’ xk’a’pak’alil li na’ajej.

Li Elder Joseph B. Wirthlin, rik’in roksinkil 1 Korintios, kixye, “Us ta ninnaw raatinob’aaleb’ li winq ut eb’ li anjel, a’b’anan wi ink’a’ ninrahok, chanchanin jun li ch’iich’ natzintzotk malaj junaq wajb’ natzanb’ak xyaab’.”2

Kixye ajwi’:

“Li naleb’ kixk’e laj Pablo reheb’ li ch’uut chi ak’ aj Santil Paab’anel moko ch’a’aj ta ut saqen ru: Maak’a’ aj-e li nakab’aanu wi ink’a’ wan aarahom. Naru nekex’aatinak sa’ jalan aatinob’aal, wanq li maatan re li profeetil aatin, neketaweb’ ru li muqmuukil na’leb’, … ut wanq chixjunil lee nawom; us ta wan eepaab’aal re reek’asinkil junaq tzuul, wi maak’a’ eerahom maak’a’aq aj-e chixjunil a’an.

““Li tz’aqal rahok a’an li saq ruhil rahok narahok wi’ li Kristo” [Moroni 7:47]. Li Kolonel kixk’utb’esi li rahok a’an.”3

Sa’ Jwan naqil, “Rik’in a’in chixjunileb’ te’nawoq re naq laa’ex intzolom, wi nekera eerib’ cherib’il eerib’.”4

Eb’ li qajolominel sa’ li Iglees naab’al li na’leb’ xwotzomeb’ chirix li tz’aqal rahok, li junajil, li rahok, li chaab’ilal, li q’unal ch’oolej, li kuyuk maak, ut li uxtaanak. Nink’oxla naq li Kolonel yoo chiqab’oqb’al chi wank chi terto wi’chik qasantilal5—jo’ chanru narahok a’an b’ar wi’ chixjunileb’ te’reek’a naq k’ulb’ileb’ ut ajb’ileb’ ru.

Taqlanb’ilo chixraab’aleb’ li qas qiitz’in,6 ink’a’ chi raqok aatin chirixeb’.7 Qakanab’ li aalil iiq a’an; moko laa’o ta tento took’amoq re.8 Sa’ xna’aj a’an, naru naqachap li iiqleb’ re rahok ut re chaab’ilal naxk’e li Kolonel.

“Chalqex wik’in chejunilex li lub’luukex ut tawajenaqex xb’aan lee riiq, ut laa’in texinhiltasi.

“Chek’ulub’a lin iiqleb’ sa’ eeb’een ut tzolomaq eerib’ wik’in; …

“Xb’aan naq moko ra ta lin iiqleb’, ut li nink’e cheriiqani moko aal ta.”9

Li Kolonel ink’a’ naxk’ulub’a li maak a’b’an naxyeechi’i qe lix rahom ut naxye’ lix kuyb’al maakqe naq naqajal qak’a’uxl. Re li ixq kitawe’ sa’ yumb’eetak, kixye, “Chi moko laa’in tatink’e sa’ tojb’a-maak: Ayu ut chalen anajwan matmaakob’k chik.”10 Eb’ li ani ke’toch’e’ xch’ool ke’reek’a lix rahom, ut ke’k’irtesiik ut ke’jale’ xb’aan li rahom a’an. Lix rahom kixmusiq’aheb’ chirajb’al xjalb’al lix yu’ameb’. Wank jo’ chanru lix na’leb’ a’an naxk’e qatuqtuukilal ut xsahil qach’ool, ut kixb’oqeb’li ras riitz’in chi wank chi jo’kan rik’in usilal, chaab’ilal, ut rahok.

Li Elder Gary E. Stevenson kixye: “Naq naqak’uleb’ li kaq-sut-iq’, li yajel, ut li rahilal re li yu’am a’in, li Qaawa’—aj Ilol qe—tooxch’olani rik’in rahok ut chaab’ilal. Tixk’irtesi li qach’ool ut tixk’ojob’ li qaam.”11 Jo’ aj taaqenel re li Jesukristo, ma ink’a’ tento taqab’aanu ajwi’ a’an?

Li Kolonel naxpatz’ qe naq tootzoloq rik’in a’an12 ut naq taqab’aanu li qilom chixb’aanunkil a’an.13 A’an li tz’aqal rahok sa’ kristiaanil, li saq ruhil rahok. Naq chi kok’ aj xsa’ yooqo chixtzolb’al xb’aanunkil li naxpatz’ qe a’an—ink’a’ xb’aan naq tento xb’aanunkil malaj xb’aan li osob’tesihom naru naqak’ul, xb’aan b’an li qarahom choq’ re a’an ut choq’ re li qaChoxahil Yuwa’14—lix rahom taab’eeq qik’in ut tooxtenq’a chixk’eeb’al chi uxmank li naxpatz’ a’an, ut rik’in ajwi’ li hoonal, moko ch’a’ajaq ta chik ut moko aalaq ta chik15 ut sahaq wi’chik choq’ qe jo’ chanru ink’a’ naqak’oxla. Tento taqatzol xb’aanunkil, maare taanume’q k’iila chihab’, jo’ chanru nak’ulman wik’in laa’in, a’b’an naq wi naqaj naq li rahok a’anaq li qametz’ew, a’an naru naroksi li ajom a’an,16 jo’ jun iyaj ut rik’in li hoonal, taawulaq choq’ jun xchaq’al ru che’, nujenaq li ru li tz’aqal ki’.17

Naqab’icha sa’ jun reheb’ li qaraarookil b’ich: “Ma tinwil lix maak jalan? Wan ajwiʼ inmaak laaʼin. Wan rahilal inkʼaʼ ilbʼil saʼ lix chʼool li was wiitzʼin.”18 Ani qe laa’o li maare wan xrahilal qach’ool? Li ch’ina al malaj saaj li chanchan naq sachso xna’leb’, li kok’al jachjookeb’ xna’ xyuwa’, li na’b’ej ut li yuwa’b’ej moko sumsuukeb’ ta, li wankeb’ xrahilal sa’ tib’elej ut sa’ k’a’uxlej, li wankeb’ xkab’ rix xch’ool chirix lix paab’aaleb’, li neke’rahob’tesiik xb’aan xb’onol xtib’eleb’, li neke’reek’a naq xjunes wankeb’, li neke’raj sumlaak, li ink’a’ neke’ru chixkanab’ankil junaq na’leb’, ut li neke’xnumsi jalan jalanq chi ch’a’ajkilal sa’ li yu’am—wan naq chanchan naq tz’aqal re ru lix yu’ameb’ naq nak’utun.

Maajun qe laa’o tz’aqal re ru lix yu’am chi moko lix junkab’al; Yaal naq ink’a’. Naq naqayal qaq’e chireek’ankil lix ch’a’ajkilaleb’ li wankeb’ ajwi’ xch’a’ajkilal, naru neke’qatenq’a chireek’ankil naq moko xjuneseb’ ta wankeb’ sa’ lix ch’a’ajkilaleb’. Chixjunileb’ neke’raj reek’ankil naq tz’aqal k’ulb’ileb’ ut naq ajb’ileb’ ru sa’ lix junxaqalil li Kristo.19 Li xnimal rajom laj Satanas a’an xjachb’aleb’ ru li ralal xk’ajol li Dios, ut ak naxb’aanu a’an, a’b’an nim li wankilal wan sa’ li wank sa’ junajil.20 Ut q’axal aajel ru naq toob’eeq chi chapcho li quq’ chiqib’il qib’ sa’ li ch’a’ajkil b’eenik a’an sa’ li ruchich’och’!

Li qaprofeet, li Awa’b’ej Russell M. Nelson, kixye: “Yalaq k’a’ chi muxuk malaj rahob’tesink nab’aanuman re junaq kristiaan xb’aan b’ar nachal chaq, lix b’onol xtib’el, li rajom, ma ixq malaj winq, xtzolb’al xwanjik malaj jalan chik na’leb’ naxrahob’tesi xch’ool laj Yo’ob’tesinel qe! Li majewank a’an naxkub’si qaloq’al toj rub’el xteram li qaloq’al sa’ xk’ab’a’ naq laa’o alal k’ajolb’ej sa’ li sumwank!”21

Us ta li Awa’b’ej Nelson naxb’oqeb’ chixjunil chi ok ut chi kanaak sa’ lix b’ehileb’ li sumwank li nak’amok rik’in li qaChoxahil Yuwa’, kixk’e ajwi’ li na’leb’ a’in: “Wi eb’ li amiiw ut eb’ li junkab’al … neke’xnajtob’resi rib’ rik’in li Iglees, toj tento naq teeraheb’. Moko eek’anjel ta laa’ex xraqb’al aatin chirix li k’a’ru naxsik’ ru xb’aanunkil junaq chik kristiaan mas wi’chik chiru li nayeeman cherix naq nekeyal wank chi tiik.”22

Ex wamiiw, jultikaq qe naq li junjunq chi kristiaan sa’ li ruchich’och’ a’in a’an ralal xk’ajol li Dios23 ut a’an naxraheb’ chixjunil a’an.24 Ma wankeb’ kristiaan sa’eb’ lee b’e li xeraj raj raqok aatin chirixeb’? Wi jo’kan a’an, jultikaq eere naq sa’eb’ li xchaq’al ru hoonal a’an, naru naqayal rahok jo’ narahok li Kolonel.25 Naq naqab’aanu li naxb’aanu a’an, tooruuq chi wank sa’ junajil rik’in a’an ut tootenq’anq chixk’amb’al chaq jun eek’ahom re rahok ut re k’ulub’aak sa’ raameb’ chixjunileb’ li ralal xk’ajol li qaYuwa’.

“Laa’o nokorahok xb’aan naq a’an kooxra xb’een wa.”26 Naq nokonujak rik’in lix rahom li Kolonel, lix iiqleb’ yaal naq moko ch’a’ajaq ta, ut li riiq yaal naq moko aalaq ta.27 Ninch’olob’ xyaalal a’in sa’ xk’ab’a’ li Jesukristo, amen.

Eb’ li raqalil

  1. Chi’ilmanq Jack R. Christianson, Healing the Wounded Soul (2008), 27.

  2. 1 Korintios 13:1; chi’ilmanq ajwi’ Moroni 7:44–48.

  3. Joseph B. Wirthlin, “El gran mandamiento,” Liahona, noviembre 2007, 28.

  4. Jwan 13:35, tiqb’il xkawil li aatin; chi’ilmanq ajwi’ li raqal 34.

  5. Chi’ilmanq Russell M. Nelson, “Aatin sa’ xtiklajik,” Jolomil ch’utub’aj-ib’ re octubre 2018.

  6. Chi’ilmanq Mateo 22:36–40; Jwan 13:34–35.

  7. Chi’ilmanq Mateo 7:1–4; Dieter F. Uchtdorf, “Los misericordiosos alcanzan misericordia,” Liahona, mayo 2012, 70–77; chi’ilmanq ajwi’ Robert C. Gay, “Xk’ulb’al sa’ qab’een lix k’ab’a’ li Jesukristo,” Jolomil ch’utub’aj-ib’ re octubre 2018.

  8. Eb’ li ink’a’ neke’tz’aqon sa’ li na’leb’ a’in a’aneb’ li obiisp ut eb’ li awa’b’ej re oqech. “Li junjunq chi obiisp ut awa’b’ej re oqech “[te’wanq] choq’ aj raqol aatin sa’ Israel” (Tzol’leb’ ut Sumwank 107:72). Rik’in li wankilal a’an neke’xtenq’aheb’ li komon chixjalb’aleb’ xk’a’uxl chiru li maak ut chalk rik’in li Kristo, a’ li nakuyuk re li maak (chi’ilmanq 32.1 ut 32.3)” (Jolomil K’anjenel Hu: Li k’anjelak sa’ Lix Iglees li Jesukristo Reheb’ laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan, 31.1.7, ChurchofJesusChrist.org).

  9. Mateo 11:28–30; tiqb’il xkawil li aatin.

  10. Jwan 8:11; tiqb’il xkawil li aatin; chi’ilmanq ajwi’ li raqal 3–10.

  11. Gary E. Stevenson, “Kemb’il sa’ komonil li qach’ool,” Jolomil ch’utub’aj-ib’ re abril 2021.

  12. Chi’ilmanq Mateo 11:29.

  13. Chi’ilmanq 3 Nefi 27:21–22.

  14. Chi’ilmanq Mateo 22:37–39.

  15. Chi’ilmanq Mosiah 24:15.

  16. Chi’ilmanq Alma 32:27.

  17. Chi’ilmanq Alma 32:41.

  18. “Qaawaʼ, chatintaaqe,” Eb’ li B’ich, 141.

  19. Chi’ilmanq 1 Korintios 12:12–27; chi’ilmanq ajwi’ Jeffrey R. Holland, “Eb’ li b’ich neke’b’ichaman ut li ink’a’ neke’b’ichaman,” Jolomil ch’utub’aj-ib’ re abril 2017.

  20. Chi’ilmanq Sharon Eubank, “Rik’in li junajil naqak’ul lix wankilal li Dios,” Jolomil ch’utub’aj-ib’ re octubre 2020; chi’ilmanq ajwi’ Dale G. Renlund, “Li tuqtuukilal naxk’e li Kristo naxq’ax ru li xik’ ilok,” Jolomil ch’utub’aj-ib’ re octubre 2021, 83–86; Sharon Eubank, “Turning Enemies into Friends” (Brigham Young University devotional, Jan. 23, 2018), speeches.byu.edu.

  21. Russell M. Nelson, “Decisiones para la eternidad” (ch’utam choq’ reheb’ li saaj sa’ chixjunil li ruchich’och’, 15 mayo, 2022), broadcasts.ChurchofJesusChrist.org

  22. Russell M. Nelson, “Decisiones para la eternidad,” broadcasts.ChurchofJesusChrist.org

  23. Chi’ilmanq Romanos 8:16.

  24. Chi’ilmanq Isaias 49:16; Romanos 8:35, 38–39.

  25. Chi’ilmanq Lukas 6:31–38.

  26. 1 Jwan 4:19. “Arin yooko chi aatinak chirix li xb’een xnimal ru taqlahom kik’eeman re li winqilal—xraab’al li Dios chi anchal qach’ool, chi tz’aqal ut chi maak’a’ xraqik, relik chi yaal, chi anchal qach’ool, qametz’ew, qak’a’uxl, ut qakawilal. Li rahok a’in choq’ re li Dios a’an li xb’een xnimal ru taqlahom sa’ chixjunil li choxa ch’och’. A’ut li xb’een xnimal ru yaal re li junelik q’e kutan a’an naq li Dios nokoxra laa’o chi jo’kan ajwi’—chi anchal lix ch’ool, chi tz’aqal ut chi maak’a’ xraqik, relik chi yaal, chi anchal xch’ool, xmetz’ew, xk’a’uxl, ut xkawilal” (Jeffrey R. Holland, “Li xnimal ru eechej,” Jolomil ch’utub’aj-ib’ re octubre 2021).

  27. Chi’ilmanq Mateo 11:28–30.