2020–2024
Om Ningen Nang me Popun Ese Muuch
April 2022 mwichenap


14:9

Om Ningen Nang me Popun Ese Muuch

Uwa tingor ngenikemi ne anukunuku manauemi won Jises Kraist me chechemeni ekkewe ennetin nongonongun nuku non ewe itenapen Mwichen Fopun.

Achengicheng fefin kana, kinisou ren ami chuto. Ngang ua kinisou ne fiti ei fansoun mwichen fefin non mwichenapen mwichefen. Fan ekkoch uwa pwan feioch ne tongeni fiti ekkewe mwichen Fopun. Nge upwe afata met mi fatano—ngang use chiwen emon sarafo, me ngang esap emon fefin! Nge, uwa fen kaeo, pwe use kon mefi ai sokono ika ngang mi tongeni upwe fiti ekkewe sarafo fopun ne apasata ewe itenapen Mwichen Fopun. Ewe anononun nongonong a keit me non ewe itenapen Mwichen Fopun1 mi auchea ngeni ekkewe mwichen fopun, nge mi tongeni pwan ngeni kich meinisin, tori pwan kich ekkewe esap kich fopun.

Ewe itenapen Mwichen Fopun a poputa, “Ngang emon nengin mi achengicheng noun sam me in non nang, fiti ningen nang me popun ese muuch.”2 Ei kapas a masou ren ruanu auchean mettoch mi ennet. Aewin, en emon nengin mi achengicheng. Ese wor met ka fori—ika kesap fori—mi tongeni ekkesiwini ena. Kot a tongeok pokiten en Noun nengin non pekin ngun. Fan ekkoch meni sise mefi An tong, nge mi chok nom iteitan. An Kot tong mi unusoch.3 Ach tufichin mefi ena tong ese unusoch.

Ewe Ngun a wor wisan watte an epwe atufichi ach mefi an Kot tong ngenikich.4 Nge ewe memmefin ewe Ngun mi Fel mi tongeni monono “ren watten memmef, usun song, oput, … [ika] nuokus, … usun sia achocho ne neni ngaran efou foun ira ren kreip atun kich mi pwan ochoch efou foun ira mi mwik. … [Ewe eu nenan] a pochokun seni ewe pwan eu.”5 Usun chok, foffor minne ra atowaweno kich seni ewe Ngun mi Fel, mi pachenong tipis,6 a aweiresi kich ne mefi an Kot tong ngeni kich.

Pwan usun, ach mefi an Kot tong mi tongeni epwe kukkununo ren nonnomuch mi weires me semwenin inis me ekiek, tori pwan ekkoch mettoch. Non ekkei mettoch meinisin, ewe anisin aurour seni ekkewe chon emwen kich mi apinukunukur me chon tipachem sinenap ra tongeni anisi kich. Sia tongeni pwan achocho ne anapeno ach tufichin mefi an Kot tong ika sipwe eisini kich pwisin, “Ai tong ngeni Kot mi nom fansoun meinisin, ika ngang mi tongei I atun rani mi och nge ese kon watte atun rani mi ngaw?”

Ewe aruwen ennet pwe mi wor semach me inach non nang, emon sam me emon in.7 Ewe nongunongun nuku usun emon In non Nang a feitto seni pwarata me a eu nukunuk mi sin me ren ekkewe Aramas mi Pin non Fansoun Soponon. Preseten Dallin H. Oaks a awewei ewe auchean ei ennet: “Ach masouwen nuku a poputa ren sam me in non nang. Ach aewin mochen pwe sipwe winiti usun chok ir.”8

A chok ekis met mi pwano usun Inach non Nang, nge met sia sinei mi aunuseno non ew gospel topic essay mi nom non ewe Nenien Puk app.9 Nupwen ka anneani met mi mak non, kopwe sinei meinisin met ngang mi pwan sinei usun ei itenap. Ua anean pwe ua pwan sinei ekkoch. Meni en mi pwan wor om kapaseis me mochen kutta ekkoch ponuwer. Ach kutta watten weweiti ew auchean kinikinin ach marita non pekin ngun, nge ouse mochen tumunoch. Popun rese tongeni siwini pwarata.

Ekiek ese wor nongonongun ennet non esap emwen ngeni watten mirit non pekin ngun, nge a tongeni emwen ngeni otuputup me arukano feseni ach ekiek seni met a fen pwata.10 Ren awewei, ewe Chon Amanau a aiti Noun kewe chon kaeo, “Fansoun meinisin iotek ngeni ewe Sam non itei.”11 Kich sia fiti ei napanap me awena ach fen ngeni Semach won Nang non iten Jises Kraist me sise iotek ngeni Inach won Nang.12

Seni ewe fansoun Kot a kokkori soufos, ra fen angei mumumutan ar repwe kapas fan Itan. Nge rese apasata nongonongon nuku mi kawor “me non [ar] pwisin ekiek”13 ika afanafana met ese mo fen pwano. Ekieki usun ekkewe kapasen ewe soufos Balaam seni ewe Testamen Noom, minne ra tingor epwe enumaumauwa ekkewe chon Israel pwe epwe feiochu Moab fan iten niwinin. Balaam a apasa, “Ika [ewe kingen Moab] epwe ngeniei imwan we mi ur ren silver me gold, use tongeni no seni kapasen ewe Samon ai Kot, ne fori mi nap seni ika kukkun seni.”14 Soufosun fansoun-soponon ikenai ra pwan fiti ei napanap. Ach sipwe pesei pwarata seni Kot mi tipetekia me ese or namotan. Nge, sipwe witiwit won ewe Samon me An attun fansoun ne pwarata An kewe ennet me ren napanap I a fen foruta.15

Ewe eunugatin ennet non ewe aewin wokisin ren ewe itenapen Mwichen Fopun ina mi wor non kich “ningen nang.” Ei a fokkun auchea ngeni ion kich. Me ren pekin ngun a eu “fofforuch,” sia angei seni semach me inach won nang,16 me ese or pekin angang sipwan fori fan itan. Ei akkaewin auchean tichikin kich, ese nifinifin ifa usun sia pwan mochen ekieki usun tichikich pwisin. Weweochun ei ennet mi nawmot ngeni aramas meinisin nge akkaewin ngeni ekkewe ir mi nonnom nein ekkewe mwicheichen aramas minne uruor mi namotongaw, nini, me eriaffou. Chechemeni pwe akkaewin auchean tichikum mi wewe ngeni ningom seni nang pwe en emon noun Kot.

Ewe aruanun ennet ina pwe a wor ach “popun ese muuch.” Ei sokkun popun emon esap echimwa ngeni kich ika sise mochen. Mwirin mano, sipwe angei met sia fen amonneta ne angei me “pwapwaiti [met chok] minne [sia] mochenin angei.”17 Ach sinei usun ach popun esemuch a anongonong won met sia finata. A namwot pwe sipwe fori me apwonueta ekkewe pwon mi pin. Ei aanen pwon mi pin ina ewe aan sia feito ren Kraist me mi nongonong won ennet mi unus me fenfeinno, annuk ese sisiwin. Sise tongeni forata ach pwisin aan me ekieki pwe Kot epwe ngeni kich an kewe feioch mi pwonei. Ika sia ekieki Kot epwe ngeni kich An kewe feioch nupwen sise tapweno mwirin ekkewe annuk mi feinfeinno minne ra anongonong won18 sia ekiek mwan, usun sia ekieki sia tongeni atappa ew sitof mi kar me pwisin “fini” pwe esap akara kich.

Meni oua sinei pwe me nom ngang chon safeni aramas ren ngasangas mi apwangapwang. Ar nampa eu tufichin apochokun sefan a fiis ren apwonueta met a fen kawor ngenir, me kokkotun aninis mi wor uruochun. Inamo ir me sinei ei, ekkoch chon semwen ra achocho ne fini pwan eu kokkotun aninis. Ra apasa, “Use mochen unumi tepetepen safei” ika “Use mochen soposopono ne eniwin ren chommongun test.” Ewer fokkun, chon semwen ra tongeni pwisin fini, nge ika ra rikino seni ewe kokkotun aninis mi nampa eu, ar tufichin apochokun sefan a kisikiseno. Chon semwen ngasangaser mi apwangapwang rese tongeni fini eu napanap mi ekkis ngaw me mwirin ra tipengeni ewe chon tumunur ren met ewe mi ngaw a fis.

A pwan iei usun ren kich. An Semach won Nang aan a ngeni kich a uwei ngenikich ekkewe akkaewin ochun feioch ese muuch. Kich mi mumuta ne fini, nge sise tongeni fini niwinin met epwe fiis ika sise fiti ewe aan a fen pwarata.19 Ewe Samon a apasa, “Ewe minne a atai eu annuk, me ese nom fan annuk, nge a achocho ne winiti an annuk pwisin, … ese tongeni epwe nimonimoch me ren ewe annuk, ika pwan me ren umoumoch, ika kapwungoch, are kapungun annuk.”20 Sise tongeni rikino seni an Semach won Nang aan me mwirin atipisi Ii fan iten ach feingaw.

Ewe aruwen wokisin non ewe itenapen Mwichen Fopun a mak: “Usun emon chon kaeo noun Jises Kraist, uwa achocho ne winiti usun Ii. Ua kutta me fori ren ai pusin pwarata me iamwir ngeni ekkoch non Itan mi pin.” Sia tongeni awora ach kapasen pwarata non Jises Kraist ren ach foffor non nuku.21 Sia tongeni angei ewe niffangen ngun “ne sinei pwe Jises Kraist I ewe At noun Kot, me a irapengeseno fan iten tipisin ewe fonufan.” Are sia tongeni angei ewe niffang ne nuku non kapasen ekkewe ir mi sinei,22 tori fansoun sia tongeni sinei won pwisin ach. Sia tongeni tapweno mwirin an ewe Samon afanafan me anisi ekkoch ne feitto ren. Non ei napanap, sia fiti Ii non An angang.23

Ewe itenapen Mwichen Fopun a soposopono, “Upwe uta ai upwe emon chon pwarata ren Kot non fansoun meinisin me non mettoch meinisin me non neni meinisin.” Meinsin memper non ewe Mwichefen mi namwot repwe pwarata fan iten Kot,24 ina mo ekkewe Aposen me ekkewe Fiik ra kokko pwe repwe chon auchean chon pwarata fan iten Kraist.25 Ekieki usun ew urumotun soccer minne ewe chok goalie a massa ewe nenien win. Ika esor an aninis seni ekkewe pwan ekkoch chon urumwot, ewe chon maas esap tongeni ochun mamasa ewe nenien wiin, me ewe mwichen urumwot epwe kuuf fansoun meinisin. Iei usun pwan, meinisin ir mi namwot won An ewe Samon kumi.26

Ewe saigon wokisin non itenapen Mwichen Fopun a poputa, “Ren ai achocho ne atufichi ai angei manau tekia, ngang mi aucheani ewe niffangen aier me achocho ai upwe murino ekis me ekis iteitan ran.” Pokiten an ewe Chon Amanau asoren achasefan, sia tongeni aier, kaeo seni ach foffor mi mwan, me sisap kapwungeno me ren. Preseten Russell M. Nelson a aiti kich: “A kon chommong aramas ra ekieki pwe aier a eu mettochun niwinin tipis. … Nge ei memmefin efeingaw mi feito seni Setan. A achocho ne eppetikich seni ach nenengeni Jises Kraist, ewe a uta ren poun kewe mi suk, a mochen echikara, omusano, enimenima, apochokuna, nimeti, me epinano kich.”27

Nupwen sia ennetin aier, ese wor kinas epwe nom, ese nififin met kewe sia fen fori, ifa watten ngawen, ika fen fan fite sia fori me fori.28 Atun meinisin sia aier me kuta omusomus ren ennetin popun, sia tongeni museno.29 Mwa met ren amwararan ei niffang seni ach Chon Amanau, Jises Kraist!30 Ewe Ngun mi Fel a tongeni apinukunuku ngeni kich pwe sia fen museno. Me ren ach mefi pwapwa me kinamwe,31 memefin tipis a feinno senikich,32 me sise chiwen riaffou me ren ach tipis.33

Pwan mwo mwirin ennetin aier, nge, mi tufich sipwe chiwen turutiw. Turutiw esap wewen pwe ewe aier ese nafoch nge a chok engunuwa an aramas apwangapwang. A fis kinamwein ren ach sia sinei pwe “ewe Samon a kuna apwangapwang pwe a sokono seni ifa usun An [kuna] ungeni.” Sisap tipemwaremwar usun an ewe Samon tufichin anisikich me ren ach apwangapwang pun “nupwen ewe Samon a fos usun apwangapwang, fansoun meinisin a fiti umumouch.”34

Ewe itenapen Mwichen Fopun a awesano ren, “Ren nuku, upwe apochokuna imwei me ai famini, fori me aponueta ekkewe annuk, me angei ekkewe angangepin me feioch seni ewe tempel mi pin.” Apochokunan imw me famini meni epwe wewen fofforun ewe aewin fofon non eu cheinan nukuchar, omochon eu uruon nuku, ika forsefanieta.35 Ina mwo, pochokun a feitto me ren nuku non Jises Kraist me pwan ren fofforun pwon mi pin.

Non ewe temple, sia kaeo io kich me ia sia feitto me ian. Ewe sou mirit seni Rome Cicero a apasa, “Ika esor ach sinei usun met a fiis me mwen sia uputiw epwe usun sia chok emon semirit fochofoch.”36 I, ewer, a awewe ngeni uruon mettochun fonufan, nge an atonachu mettoch mi tongeni watteno. Sia manau feinfeinno usun semirit ika sise miriti usun ekkewe napanapen feinfeinno sia angei non ewe temple. Ikenan sia mamarita non ewe Samon, “angei unusen ewe Ngun mi Fel,”37 me winiti chon kaeo mi ennetin fiti ewe Chon Amanau.38 Ren ach apwonueta ach kewe pwon mi pin, sia angei an Kot manaman non manauch.39

Uwa tingor ngenikemi ne anukunuku manauemi won Jises Kraist me chechemeni ekkewe ennetin nongonongun nuku non ewe itenapen Mwichen Fopun. Ika en mi mochen, ewe Ngun mi Fel epwe emwenuk. Semach won Nang a mochen kepwe winiti Noun me angei mettoch meinisin a an.40 Ese tongeni ngonuk pwan och. Ese tongeni pwon ngonuk pwan och. A tongeok nap seni met en mi sinei me A mochen pwe kopwe pwapwa non ei manau me non ewe manau epwe feitto. Non iten Jises Kraist, amen.

Esinesin

  1. Nengeni Bonnie H. Cordon, “Beloved Daughters,” Liahona, Nov. 2019, 67; “Young Women Theme,” ChurchofJesusChrist.org.

  2. Nengeni pwan “The Family: A Proclamation to the World,” ChurchofJesusChrist.org.

  3. Nengeni Rome 8:35, 38–39.

  4. Nengeni Galatians 5:22.

  5. Richard G. Scott, “To Acquire Spiritual Guidance,” Liahona, Nov. 2009, 8. Ewe jalapeño foun mwiik mi chok kukkun me non ewe kinikin ira Capsicum annuum.

  6. Nengeni Mosaia 2:36.

  7. Nengeni Gospel Topics, “Heavenly Parents,” topics.ChurchofJesusChrist.org.

  8. Dallin H. Oaks, “Apostasy and Restoration,” Ensign, May 1995, 87; see also Doctrine and Covenants 131:1–4; 132:19. Fefin me mwan rese tongeni angei manau ese muuch anamon chok.

  9. Nengeni Gospel Topics, “Heavenly Parents.” Pwan ew neni ren kapas usun ei itenap mi nom non ewe Gospel Topics essay “Mother in Heaven” (topics.ChurchofJesusChrist.org).

  10. Pwan ennetin kapaseis usun ennet mi ekis pwano ika rese mwo fen pwano mi tongeni emweni kich ngeni ach sipwe neno “seni ewe esisin” (Jacob 4:14). Akkaewin, mi auchea sipwe anongonong “won ekkewe nimenimochun fofforun i ewe mi manaman ne amanaua kich” (2 Nifai 31:19), Jises Kraist. A pesei ewe namoten och mettoch mi nap seni met Jises Kraist a awora a ekisi ewe ukukun me manamanen An Achasefan ese much. Non ach fori sia arikano ach ekiek seni ewe ennetin “popun [ngeni minne sipwe] nenengeni ren omusomusen [ach] tipis” (2 Nifai 25:26).

  11. 3 Nifai 18:19.

  12. Nengeni, ren awewei, Russell M. Nelson, “Lessons from the Lord’s Prayers,” Liahona, May 2009, 47.

  13. Numbers 16:28.

  14. Numbers 22:18.

  15. Nengeni Doctrine and Covenants 28:2–7.

  16. Nengeni Gospel Topics, “Heavenly Parents.”

  17. Doctrine and Covenants 88:32.

  18. Nengeni Doctrine and Covenants 130:20–21.

  19. Nengeni 2 Nifai 2:5, 16, 26–27.

  20. Doctrine and Covenants 88:35.

  21. Nengeni Russell M. Nelson, “Christ Is Risen; Faith in Him Will Move Mountains,” Liahona, May 2021, 101–4.

  22. Nengeni Doctrine and Covenants 110:13–16

  23. Nengen General Handbook: Serving in The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints, 4.1, ChurchofJesusChrist.org.

  24. Nengeni Mosaia 18:9.

  25. Nengeni Doctrine and Covenants 27:12; 107:23, 25; 124:138–39.

  26. Ese namwot emon epwe fori mettoch meinisin, nge meinisin ir mi mochen mi tongeni fori och mettoch. Me pwan, Kot a tongeni atufich ekkewe mi mochen, nge Ese tongeni me Esap anamowta mochen non ekkewe mi tufich.

  27. Russell M. Nelson, “We Can Do Better and Be Better,” Liahona, May 2019, 67.

  28. Joseph Smith a aiti: “Ese wor ew fansoun nupwen ewe ngun epwe minen nom an epwe mareno ngeni Kot. Meinisin mi tufichin ngaseno ren umoumoch. … Ei nongonong mi nikinikin ning, ren ukukun an epwe pwarano ewe watten umoumochun nang me kirekiroch non ewe aukukun ewe kokkoten amanauen aramas. Ei ennet mi ning mi unusen kokkotoch an epwe awatteno ewe weweiti, me epwe apochokuna ewe ngun mi osukosuk, weires, me riaffou” (Teachings of Presidents of the Church: Joseph Smith [2007], 471). Nengeni pwan Boyd K. Packer, “The Plan of Happiness,” Liahona, May 2015, 28.

  29. Nengeni Mosaia 26:29–30; Moronai 6:8; Doctrine and Covenants 58:42–43.

  30. Nengeni Moronai 7:27–28. Amwararan, nouch sou kapung i pwan ach Chon Affor.

  31. Nengeni Mosaia 4:3.

  32. Nengeni Enos 1:6.

  33. Nengeni Alma 36:19.

  34. Richard G. Scott, “Personal Strength through the Atonement of Jesus Christ,” Liahona, Nov. 2013, 83. An emon akokkota ew tipis fiti ewe kokkoten an epwe aier mwirin—non pwan ekkoch kapas, akokkota me mwen aier, mi anieput ngeni ewe Samon. Ekkewe ir ra “irapengesi sefani ngenir ewe Noun Kot” (nengeni Hebrew 6:4–6). Ei ourour sipwe ekieki: “Pun ika kich mi chuwen mochen fori tipis murin ach sia sinei minne mi ennet, iwe ese fakkun wor pwan ew asor a tongeni animenimochu kich seni ekkewe tipis, sipwe chok nuokus ne witiwiti ewe kopung o pwan ewe ekkei mi aniweniw” (Hebrews 10:26–27).

  35. Nengeni Isaiah 58:12–14.

  36. Marcus Tullius Cicero, Orator, trans. H. M. Hubbell, chapter 34, section 120; non Cicero (1971), 5:395.

  37. Nengeni Doctrine and Covenants 109:15.

  38. Nengeni Doctrine and Covenants 109:22.

  39. Nengeni Doctrine and Covenants 84:19–20.

  40. Nengeni Doctrine and Covenants 84:36–38.