“Lēsoni 52—Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 38:15–27, 34–42: Ke Mou Taha Pē,” Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí, (2025)
“Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 38:15–27, 34–42,” Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí
Lēsoni 52: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 37–40
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 38:15–27, 34–42
Ke Mou Taha Pē
Naʻe ʻoange ʻe he ʻEikí ki Hono Kāingalotú ha ngaahi fakahinohino ʻi heʻenau teuteu ke fakahoko ha ngaahi feilaulau lahi ke tānaki fakataha ki ʻOhaioó. ʻI he fakahā naʻe foaki ʻe he Fakamoʻuí ki he Kāingalotú, naʻá Ne fakahā ai Hono ʻulungāngá pea fakaafeʻi Hono kakaí ke nau moʻui ʻo hangē ko Iá. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ki he kau akó ke nau hoko ʻo hangē ange ko e Fakamoʻuí ʻaki ʻenau fakamahuʻingaʻi ʻa e niʻihi kehé mo fekumi ki he uouangatahá.
Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau fakakaukau ki ha ngaahi kulupu ʻoku nau kau ki ai pea fehuʻi ki ha taha ʻi he kulupu ko iá ʻa e meʻa ʻoku nau pehē ʻoku fiemaʻu ki he uouangatahá. ʻE lava ke talanoa ʻa e kau akó mo ha mēmipa ʻo e fāmilí, taki ʻo e kōlomú pe kalasí, faiako, pe faiako sipotí.
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó
‘Oku finangalo ʻa e ʻEikí ke tau hoko ʻo hangē ko Iá
Te ke lava ʻo kamata ʻa e lēsoní ʻaki hono fakaafeʻi ʻa e tokotaha ako takitaha ke hiki ha meʻa ʻe nima ʻoku nau manako ai. Vahevahe leva ʻa e kalasí ki ha fanga kiʻi kulupu iiki. Fakaafeʻi kinautolu ke vahevahe e ngaahi meʻa ʻoku nau manako aí pea lisi ha meʻa pē ʻoku nau faitatau ai. Hili iá, kole ange ke nau aleaʻi ʻa e ʻuhinga ʻoku faʻa faingataʻa ai ʻi he taimi ʻe niʻihi ki he kakai ʻoku kehekehe ʻa e meʻa ʻoku nau manako aí ke nau uouongatahá pea mo e ʻuhinga ʻoku mahuʻinga ai ʻa e uouangatahá ki he kau ākonga ʻa Kalaisí.
Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau fakalaulauloto ki he ongo fehuʻi ko ʻení:
-
ʻE founga fēfē haʻaku fakakaukau mo fakafeangai kiate kinautolu ʻoku kehe meiate aú?
-
ʻE fakatupu fēfē ʻe heʻeku ngaahi fakakaukaú mo e tōʻongá ha māvahevahe pe ʻomi ʻa e uouangatahá?
Poupouʻi ʻa e kau akó ke nau fekumi ki ha ueʻi fakalaumālie ʻo fakafou ʻi he Laumālie Māʻoniʻoní ke tokoni ke ʻiloʻi ʻa e ngaahi founga te nau lava ai ʻo muimui ki he ngaahi sīpinga ʻa Sīsū Kalaisí ʻi he founga ʻoku nau feohi ai mo e niʻihi kehé.
ʻI Tīsema ʻo e 1830, naʻe ngāue ai ʻa Siosefa Sāmita ʻi hono toe vakaiʻi fakalaumālie ʻo e Tohi Tapú peá ne maʻu ai ʻa ia ʻoku hoko ʻi he taimí ni ko e Mōsese 6–7 ʻi he Mataʻitofe Mahuʻingá. ʻOku fakamatala ʻa e ngaahi vahe ko ʻení ki ha palōfita ko ʻĪnoke mo hono kakaí. Koeʻuhí ko ʻenau māʻoniʻoní mo e uouangatahá, naʻe ui ʻe he ʻEikí ʻa e kakai ko ʻení ko Saione.
Naʻe fakahinohinoʻi ʻe he Fakamoʻuí ʻa e Kāingalotú ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 38, kau ki he tānaki fakataha ki ʻOhaioó. Naʻá Ne akoʻi kinautolu fekauʻaki mo Hono ʻulungāngá pea fakamamafaʻi ha ngaahi tefitoʻi moʻoni ʻo hono langa hake ʻo Saioné. ʻE tokoni ʻa e talangofua ki he ngaahi tefitoʻi moʻoni ko ʻení ke teuteuʻi ʻe he Kāingalotú kinautolu ke maʻu ʻa e fono ʻa e Fakamoʻuí pea ke fakakoloaʻi ʻaki Hono mālohí (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 38:32).
Lau ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 38:24–27, ʻo kumi ha ngaahi ʻulungaanga ʻoku finangalo ʻa Sīsū Kalaisi ke tau fakatupulaki.
ʻI hono lau ʻe he kau akó ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 38:24–27, te ke lava ʻo fakamahinoʻi ange ʻa e kupuʻi lea ʻoku toutou ʻasi ʻi he veesi 24–25. Te ke lava foki ʻo fakaafeʻi ha niʻihi ʻo e kau akó ke fakatātaaʻi ʻa e talanoa fakatātā ʻi he veesi 26–27.
-
ʻOkú ke pehē ʻoku ʻuhinga ki he hā ʻa e fakaʻapaʻapa ki ho tokouá ʻo hangē pē ko koé? (Vakai, Mātiu 22:36–39; Sione 13:34–35; Sēkope 2:17–19.)
-
Ko e hā te tau lava ʻo ako fekauʻaki mo e Fakamoʻuí mei he talanoa fakatātā ʻi he veesi 26–27?
-
Ko e hā ʻoku akoʻi mai ʻe he veesi 24–27 fekauʻaki mo e founga te tau lava ai ʻo hangē ko Sīsū Kalaisí?
Tokoni ke ʻiloʻi ʻe he kau akó ha tefitoʻi moʻoni hangē ko ʻení: Te tau lava ʻo hangē ko Sīsū Kalaisí ʻi heʻetau fakamahuʻingaʻi ʻa e niʻihi kehé mo fekumi ki he uouangatahá ko ʻEne kau ākonga.
-
ʻOku hoko fēfē nai ʻa Sīsū Kalaisi ko ha sīpinga ʻo hono fakamahuʻingaʻi ʻa e niʻihi kehé? ʻO e poupouʻi ʻa e uouangatahá?
Naʻe akonaki ʻa Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni fekauʻaki mo e founga te tau lava ai ʻo fakamahuʻingaʻi ʻa e niʻihi kehé pea hoko ʻo tahá.
Te tau toki ʻilo ai, ko e mahino pē ki he tuʻunga Fakaetamai totonu ʻo e ʻOtuá te ne toki lava ke ʻomi ʻa e houngaʻia kakato ʻo e feohi fakatokoua moʻoni ʻa e kakai tangatá mo fafiné. ʻOku ueʻi kitautolu ʻe he mahino ko iá mo ha holi mālohi ke tau langa ha ngaahi hala fakakavakava ʻo e ngāue fakatahá kae ʻikai ko ha ngaahi ʻā vahevahe.
(Russell M. Nelson, “Remarks at Worldwide Priesthood Celebration,” [lea naʻe fakahoko ʻi he kātoanga “Be One”, 1 Sune, 2018], newsroom.ChurchofJesusChrist.org)
-
Ko e hā ha ngaahi faitatau ʻokú ke maʻu ʻi he ngaahi akonaki ʻa e ʻEikí ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 38:24-27 mo ia ʻi he lea ʻa Palesiteni Nalesoní?
Fakakaukau ke hulu ʻa e foʻi vitiō “One in Christ” (4:48), ʻoku maʻu ʻi he ChurchofJesusChrist.org, ke tokoni ke mahino ki he kau akó ʻa e founga ʻoku tokoniʻi ai kitautolu ʻe he Fakamoʻuí ke tau uouangatahá.
Lau ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 38:34–36, 39–42, ʻo kumi ʻa e founga naʻe fakaafeʻi ai ʻa e Kāingalotu naʻe teuteu ke tānaki fakataha ki ʻOhaioó ke nau uouangatahá.
-
Ko e hā naʻá ke maʻu ʻe tokoni kiate kinautolu naʻe hiki ki ʻOhaioó ke nau fetauhiʻaki mo uouangatahá?
Siʻaki ʻo e ngaahi ʻulungaanga mo e tōʻonga ʻo e loto-fakamāú
Fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi lea ʻa e kau palōfitá ke fakamamafaʻi ʻa e tokāteliné mo e ngaahi tefitoʻi moʻoní: Ke akoako fakahoko ʻení, vakai ki he ako, “Faiako mei he ngaahi folofolá mo e ngaahi lea ʻa e kau palōfita ʻo e ngaahi ʻaho kimui ní” ʻi he Fakatupulaki [ʻa e] Ngaahi Taukei ʻa e Faiakó: Akoʻi ʻa e Tokāteliné. Fakakaukau ke akoako ʻa e taukei, “teuteuʻi ha ngaahi fakaafe ʻe tokoni ki he kau akó ke fakafehokotaki ʻa e ngaahi moʻoni ʻoku maʻu ʻi he folofolá ki he meʻa ʻoku lea ʻaki ʻe he kau palōfita moʻuí” ʻo hangē ko ia ʻoku hā ʻi he fakamatala ko ʻeni meia Palesiteni Nalesoní.
Naʻe akoʻi ʻe Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni fekauʻaki mo e mahuʻinga ʻo e founga ʻoku tau feohi ai mo e niʻihi kehé. Lau ʻa e fakamatalá pe mamata ʻi he foʻi vitiō “Tuku ke Lāngilangiʻia ʻa e ʻOtuá” (18:51; mamata mei he taimi 10:40 ki he 13:01) ʻi he ChurchofJesusChrist.org.
ʻOku tau takitaha moʻona ha tuʻunga malava fakalangi koeʻuhí ko e fānau takitaha kitautolu ʻa e ʻOtuá. ʻOku tau tuʻunga tatau kotoa ʻi Hono ʻaó. ʻOku mahuʻinga ʻa e ngaahi fakamatala ʻo e moʻoni ko ʻení. ʻE kāinga, kātaki ʻo fakafanongo lelei ki he meʻa ʻoku ʻai ke u lea ʻakí. ʻOku ʻikai ʻofa ʻa e ʻOtuá ʻi ha matakali ʻe taha ʻo laka ange ʻi ha matakali ʻe taha. ʻOku mahino ʻa ʻEne tokāteliné ʻi he meʻá ni. ʻOkú Ne fakaafeʻi ʻa e taha kotoa ke haʻu kiate Ia, “pe ko ha ʻuliʻuli pe hinehina, pe ko ha pōpula pe tauʻatāina, pe ko ha tangata pe fefine [2 Nīfai 26:33].”
ʻOku ou fakapapauʻi atu ʻoku ʻikai ke makatuʻunga hoʻo tuʻu ʻi he ʻao ʻo e ʻOtuá ʻi he lanu ho kilí. ʻOku makatuʻunga ʻa e hōifua mo e ʻikai ke hōifua mai ʻa e ʻOtuá mei hoʻo tauhi mateaki ki he ʻOtuá mo ʻEne ngaahi fekaú kae ʻikai ko e lanu ho kilí.
ʻOku ou loto-mamahi ʻi he foua ʻe hotau kāinga lanu ʻUliʻulí ʻi he funga ʻo e māmaní ʻa e mamahi ʻo e laulanú mo e loto-fakamāú. ʻI he ʻahó ni ʻoku ou kole ki hotau kāingalotu ʻi he feituʻu kotoa pē ke nau taaimuʻa ʻi hono siʻaki ʻa e ngaahi ʻulungaanga mo e tōʻonga ʻo e faifakamāú. ʻOku ou kole atu ke tau poupouʻi ʻa e fakaʻapaʻapá ki he kotoa ʻo e fānau ʻa e ʻOtuá.
Ko e fehuʻi kiate kitautolú kotoa, ʻe tatau ai pē pe ko e hā ʻa e matakalí, ʻoku tau kei tatau pē. ʻOkú ke loto-fiemālie nai ke tuku ke hoko ʻa e ʻOtuá ko e ivi tākiekina mahuʻinga taha ʻi hoʻo moʻuí? Te ke tuku nai ʻEne folofolá, ʻEne ngaahi fekaú, mo ʻEne ngaahi fuakavá ke ne tākiekina e meʻa ʻokú ke fai ʻi he ʻaho kotoa pē? Te ke tuku nai Hono leʻó ke muʻomuʻa taha ʻi ha toe meʻa? ʻOkú ke loto-fiemālie nai ke fakamuʻomuʻa ha meʻa pē ʻokú Ne finangalo ke ke fai, ʻi ha toe meʻa kehe ʻokú ke fakaʻamua? ʻOkú ke loto-fiemālíe nai ke fakamoʻulaloaʻi ho lotó ki Hono finangaló? (Russell M. Nelson, “Tuku ke Lāngilangiʻia ʻa e ʻOtuá,” Liahona, Nōvema 2021, 84)
-
Ko e hā ʻoku makehe kiate koe mei he ngaahi akonaki ʻa Palesiteni Nalesoní?
-
Ko e hā ha ngaahi founga te tau lava ai ʻo tataki ke taʻofi pe siʻaki ʻa e ngaahi ʻulungaanga mo e tōʻonga ʻo e loto-fakamāú?
ʻI hono aleaʻi ʻe he kau akó ʻa e meʻa naʻa nau ako mei he leá, tokanga ki ha taha pē ʻo hoʻo kau akó ʻoku nau aʻusia ʻa e loto-fakamāú pe laulanú ʻi ha faʻahinga founga pē. Kole ki he kau akó ke vahevahe ʻa e founga kuo tāpuekina ai kinautolu ʻi heʻenau feinga ke fakamahuʻingaʻi ʻa e niʻihi kehé pea nau uouangataha ko e kau ākonga ʻa Kalaisi.
Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke vakavakaiʻi ʻi he faʻa lotu ʻa e ongo ʻoku nau maʻu ki he tuʻunga ʻoku ʻi ai ʻenau fakamahuʻingaʻi ʻa e niʻihi kehé mo fekumi ki he uouangatahá.
Mahalo ʻe fie tali ʻe he kau akó ʻa e ngaahi fehuʻi ko ʻení ʻi heʻenau tohinoa akó.
Fakakaukau ʻi he faʻa lotu ki he ngaahi fehuʻi ko ʻení pea tali ha fehuʻi ʻe taha pe lahi ange ʻi hoʻo tohinoa akó:
-
Ko e hā te ke lava ʻo fai ke fakamahuʻingaʻi ʻa e kotoa ʻo e fānau ʻa e ʻOtuá pea fakahaaʻi ʻa e ʻofá kiate kinautolu?
-
Te ke lava fēfē ʻo tataki ke taʻofi pe liʻaki ʻa e ngaahi tōʻonga mo e ngāue ʻo e loto-fakamāú?
-
ʻE tokoni fēfē nai hoʻo fai ʻení ke ke hangē ange ai ko e Fakamoʻuí?
Fakakaukau ke vahevahe hoʻo ngaahi ongo fekauʻaki mo e mahuʻinga ʻo e founga ʻoku tau fakafeangai ai ki he niʻihi kehé pea mo e ngaahi tāpuaki ʻo e hoko ʻo taha ʻia Kalaisí.