Kilise Tarihi
Helmuth Hübener


Helmuth Hübener

Almanya’nın Hamburg kentinde Kilise üyesi olan Helmuth Günther Hübener (1925-42), Berlin’de Özel Halk Mahkemesi’nin (Volksgerichtshof) emriyle idam edilerek Nazizme karşı Alman direnişinin en genç ismi oldu. Hübener, 1941 yılının başlarından itibaren, kendi siyasi yorumlarını ve Müttefik radyo yayınlarının metinlerini içeren bir dizi Nazi karşıtı broşür hazırladı. Diğer gençlerin de yardımıyla Hamburg’un dört bir yanında broşürler dağıttı. Şubat 1942’de Mahkeme, Hübener’i “vatana ihanet amacıyla komplo kurmak ve düşmanı haince desteklemekten” suçlu buldu ve idamına karar verdi; mahkeme ayrıca üç arkadaşı Rudolf Wobbe, Karl-Heinz Schnibbe ve Gerhard Düwer’i “yabancı bir radyo istasyonunu dinlemek ve yabancı radyo haberlerini yaymaktan” mahkum etti. Hübener sekiz ay sonra 17 yaşında idam edildi. Wobbe, Schnibbe ve Düwer ağır iş cezasına çarptırıldı ve İkinci Dünya Savaşı’nın sonuna kadar esir kamplarında kaldılar.

Hübener 1925 yılında Hamburg’da doğdu. Bekar annesi Emma Guddat Kunkel, Helmuth ve iki üvey ağabeyi Hans ve Gerhard’ı geçindirebilmek için çalışıyordu. Sonuç olarak Helmuth ve kardeşleri gençliklerinin büyük bir kısmını yakınlarda yaşayan büyük anneleri Wilhemine Sudrow ile geçirdiler. Emma 1939’da inşaat işçisi ve Nazi Partisi üyesi Hugo Hübener ile evlendi ve o da daha sonra Helmuth’u evlat edindi. Emma’nın yeni eşi Kilise’den hoşlanmıyordu ve muhtemelen eşini yatıştırmak için evlendikten sonra Emma’nın kilise aktivitesi aralıklı hale geldi. Ancak Helmuth ve kardeşleri büyük anneleriyle birlikte kiliseye gitmeye devam ettiler.

Komşuları gibi, birçok Alman Son Zaman Azizleri de Nazi Partisi’nin yenilenen ekonomik istikrar ve artan ulusal gurur vaatlerine başlangıçta umutla bakıyorlardı. Bazı Kilise üyeleri partiye katılırken, diğerleri aktif olarak rejime karşı çıkıyorlardı. Bazıları ise tarafsız kaldılar. Helmuth Hübener bu parti katılımı yelpazesine ilk elden tanık olmuştur. Onun dal başkanı Arthur Zander, dal üyelerini partinin radyo yayınlarını dinlemeye zorlayan, hükümet karşıtı faaliyetler nedeniyle üyeleri ihbar etmekle tehdit eden ve 1938’de kilise binasının kapısına Yahudilerin hoş karşılanmadığını bildiren bir tabela asan bir Nazi Partisi üyesiydi. Bir avuç üye Kilise toplantılarında Nazi askeri ve sivil hizmet üniformalarını giyiyorlardı. Öte yandan, Hamburg bölge başkanı Otto Berndt kürsüden hükümet politikasına karşı vaazlar veriyor, üyelerin direnişini özel olarak teşvik ediyor ve Rab’be dönmüş Yahudilerle sık sık birlikte yürüyordu. Hübener başlangıçta yerel Jungvolk’a (Hitler Gençliğine katılamayacak kadar küçük yaştaki çocuklar için Naziler tarafından organize edilen grup) katılmış olsa da, partinin ideolojisini reddetmeye başladı.

1941 baharında Hübener, erkek kardeşi Gerhard’a ait bir kısa dalga radyo buldu ve bunu Nazi yasalarına göre suç olan İngiliz Yayın Kurumu’nun (BBC) gece haber yayınlarını dinlemek için kullandı. Kiliseden iki arkadaşı Karl-Heinz Schnibbe ve Rudolf (Rudi) Wobbe de zaman zaman ona katılıyorlardı. Hübener kısa süre sonra, kendi yorumlarının yanı sıra yayınlardan bilgiler aktaran Nazi karşıtı broşürler yayınlamaya başladı. Hübener, karbon kağıdı ve kilise dalından ödünç aldığı bir çift daktiloyu kullanarak bu broşürlerin kopyalarını çıkardı ve bunları Schnibbe ve Wobbe ile birlikte Nazi Partisi ilan panolarına yapıştırdılar, işlek caddelere bıraktılar ve posta kutularına attılar. Hübener kısa süre içinde başka genç tanıdıklarını da yardıma çağırdı. Hübener ile birlikte çırak olarak çalıştıkları Hamburg Sosyal Kurumu’nda (Sozialbehörde) görev yapan Gerhard Düwer, dağıtımın genişletilmesine yardımcı oldu. Hübener, bilinmeyen bir bağlantı aracılığıyla Kiel’deki bir matbaanın broşürleri daha fazla sayıda çoğaltmasını da sağladı. Hübener 10 ay boyunca parti söylemine meydan okuyan ve savaşla ilgili resmi açıklamalara itiraz eden bir dizi broşür hazırladı. Ayrıca doğrudan parti yetkililerini hedef aldı. Hübener bir broşürde Führer “başlattığı suçu bitirmek için sizi binlerce kişi halinde ateşin içine gönderecek” diye yazıyordu. “Binlerce kadınınız ve çocuğunuz dul ve yetim kalacak. Ve bir hiç uğruna!”

Şubat 1942’de Gestapo ajanları Hübener, Wobbe, Schnibbe ve Düwer’i “vatana ihanet amacıyla komplo kurmak” da dahil olmak üzere Nazi yasalarına göre çeşitli suçlar işledikleri gerekçesiyle tutukladılar. 11 Ağustos’ta, dokuz saatten biraz fazla süren bir duruşma sırasında, bu dört kişi Berlin’deki üç üyeli Özel Halk Mahkemesi’nde yargılandılar. Dördü de suçlu bulundu. Hübener ölüm cezasına çarptırılırken, Wobbe, Schnibbe ve Düwer çalışma kamplarında 4 ila 10 yıl arasında hapis cezasına çarptırıldılar. Hübener 27 Ekim 1942’de giyotinle idam edildi.

Gedenkstätte Plötzensee Anıt Duvarı

Hübener’in idam edildiği Almanya’nın Berlin kentindeki Gedenkstätte Plötzensee Anıt Duvarı.

Hübener’in tutuklanmasından kısa bir süre sonra, dal başkanı Arthur Zander Helmuth’un üyelik kaydına “Kilise üyeliğinden çıkarıldı” yazdı. Ancak, bölge başkanı Otto Berndt işlemin onay imzasını reddetti. Avrupa Görev Bölgesi başkanlığı üyesi Anthon Huck ikinci imzayı attı. Daha sonra bazı Kilise liderleri, Son Zaman Azizlerini Nazi yetkililerinin gazabından korumak için Hübener ile Kilise arasına mesafe koymayı amaçladıklarını söylediler. İkinci Dünya Savaşı sona erdikten sonra, Hübener ölümünden sonra Kilise’ye geri alındı ve 1948’de vekaleten tapınak kutsal törenleri gerçekleştirildi.

Helmuth Hübener, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana geçen on yıllar boyunca Nazi rejimine karşı direnişiyle hatırlanmaktadır. Hamburg’daki bir meslek okulunda, Berlin’deki Alman Direniş Anıtı’nda ve Hübener’in idam edildiği Plötzensee Cezaevi’nde anma sergileri kurulmuştur. Ayrıca Hamburg’da bir gençlik merkezi, bir okul ve iki cadde onun adını taşımaktadır. 1940’lardan bu yana siyasi, sosyal ve dini gruplar 8 Ocak (onun doğum günü) ve 27 Ekim (onun idam tarihi) tarihlerinde onun kahramanlıklarını anmak için çeşitli kutlamalar düzenlemiştir. 8 Ocak 2020’de Plötzensee Cezaevi yakınlarındaki bir çocuk ıslah evinde bulunan bir okula Hübener’in onuruna onun adı verildi.

İlgili Konular: Germany, World War II

Notlar

  1. Erin Blakemore, “Meet the Youngest Person Executed for Defying the Nazis,” History Stories, Ağustos 31, 2018, https://www.history.com/news/meet-the-youngest-person-executed-for-defying-the-nazis Rudi Wobbe ve Karl-Heinz Schnibbe, Hübener ile birlikte Nazi rejimine karşı direniş deneyimlerine ilişkin anılarını yayınladılar; bkz. Before the Blood Tribunal (American Fork, Utah: Covenant Communications, 1992), şu şekilde yeniden yayınlandı: Three against Hitler (American Fork, Utah: Covenant Communications, 1992); Karl-Heinz Schnibbe, Alan F. Keele ve Douglas F. Tobler, The Price: The True Story of a Mormon Who Defied Hitler (Salt Lake City: Bookcraft, 1984). Hübener hakkında sayısız başka kitap (kurgu ve kurgu dışı), makale ve deneme yazılmıştır.

  2. Halk Mahkemesi, Kararı, Belge 52 içinde Blair R. Holmes ve Alan F. Keele, der. ve çev., When Truth Was Treason: German Youth against Hitler: The Story of the Helmuth Hübener Group, 2. baskı. (Provo: Stratford Books, 2003), 219-20; Hamburg Bölge Mahkemesi, Tutuklama Emri, Belge 16 içinde Holmes ve Keele, der. ve çev., When Truth Was Treason, 174–75; Rudolf Wobbe, Statement, Document 66 in Holmes and Keele, eds. and trans., When Truth Was Treason, 259–62; Wobbe and Borrowman, Before the Blood Tribunal, 74. Ayrıca bkz Konu: World War II.

  3. Wobbe ve Borrowman, Before the Blood Tribunal, 14; Richard Lloyd Dewey, Hübener vs. Hitler: A Biography of Helmuth Hübener, German Teenage Resistance Leader, 2. baskı. (Provo: Academic Research Foundation, 2004), 1–2; Schnibbe, Keele ve Tobler, The Price, 20.

  4. Schnibbe, Keele ve Tobler, The Price, 20; Dewey, Hübener vs. Hitler, 5–6.

  5. Bkz. Dewey, Hübener vs. Hitler; David Conley Nelson, Moroni and the Swastika: Mormons in Nazi Germany (Norman: University of Oklahoma Press, 2015), 99–104. Nelson, Kilise üyelerinin parti ideolojisine verdiği desteğin “salt korumanın” ötesine geçtiğini iddia etse de, görgü tanıklarının çoğu kendilerini, ailelerini ve Kilise’yi hükümetin müdahalesinden, hapse atılmaktan veya daha kötüsünden koruma arzusunun getirdiği “gönülsüz bir katılım” tanımlamıştır. Örneğin, bkz. Otto Berndt, Statement, Belge 65 içinde Holmes ve Keele, der. ve çev., When Truth Was Treason, 257.

  6. Wobbe ve Borrowman, Before the Blood Tribunal, 28–32; Schnibbe, Keele ve Tobler, The Price, 22–24.

  7. Dewey, Hübener vs. Hitler, 23–24, 27–28, 61, 71–73; Wobbe ve Borrowman, Before the Blood Tribunal, 15, 31–32, 39; Schnibbe, Keele ve Tobler, The Price, 16, 22.

  8. Wobbe, Statement, 259; Schnibbe, Keele ve Tobler, The Price, 25–27; Wobbe and Borrowman, Before the Blood Tribunal, 34–39.

  9. Holmes ve Keele, der., When Truth Was Treason, 336n8.

  10. Helmuth Hübener, “I’ve Calculated for Everything,” Belge 42 içinde Holmes ve Keele, der. ve çev., When Truth Was Treason, 208. Suçlama belgelerine göre, Gestapo 9 “küçük broşür” ve 20 tam sayfa broşür olmak üzere 29 broşür ele geçirmiştir; bu broşürlerin tam listesi ve açıklamaları için Holmes ve Keele, der. ve çev., When Truth Was Treason, 191–93,

  11. Hanseatic Yüksek Bölge Mahkemesi Baş Eyalet Müşaviri, Hübener’e Karşı Ceza Davası, Belge ## Holmes ve Keele, der. ve çev., When Truth Was Treason, 180–82. Başka bir yerde suç “vatana ihanete hazırlık” olarak da tanımlanmıştır; bkz. Hamburg Bölge Mahkemesi, Tutuklama Emri, 174-75; Wobbe ve Borrowman, Before the Blood Tribunal, 66–67. “Gestapo” Geheime Staatspolizei’nin (“Gizli Devlet Polisi”) kısaltmasıydı.

  12. Wobbe ve Borrowman, Before the Blood Tribunal, 69–76; Schnibbe, Keele ve Tobler, The Price, 51–54.

  13. Halk Mahkemesi, Karar, 219-31; Halk Mahkemesi Başsavcılığı, İnfaz Raporu, 27 Ekim 1942, Belge 62 içinde Holmes ve Keele, der. ve çev., When Truth Was Treason, 241–42.

  14. Berndt, Bildiri, 258–59. Otto Berndt şöyle açıkladı: “Bu, [Nazi] partisiyle daha fazla sorun yaşamamak için yapıldı. Yeni Almanya’nın ideallerine inanan Azizler … yaptıklarını Kilise’nin ve ülkenin yararına olduğuna inandıkları için yaptılar. Tövbe ve bağışlama savaştan sonra ilgili herkes tarafından gösterilmiştir” (Berndt, Bildiri, 258-59). Ayrıca bkz. Dewey, Hübener vs. Hitler, 174.

  15. Bkz. https://helmuthhuebener.de; Helmuth Hübener Sergisi, “Memorial in Hamburg in Remembrance of Nazi Crimes,” https://gedenkstaetten-in-hamburg.de/en/memorials/show/helmuth-huebener-exhibition; “Gedenkstätte Deutscher Widerstand, “Helmuth Hübener,” https://www.gdw-berlin.de/en/recess/biographies/index_of_persons/biographie/view-bio/helmuth-huebener; Brigitte Oleschinski, Plötzensee Memorial Center (Berlin: German Resistance Memorial, 2002), 31.

  16. Schnibbe, Keele, ve Tobler, The Price, ix; “Schule der Berliner Jugendstrafanstalt wird Helmuth-Hübener-Schule,” https://presse-de.kirchejesuchristi.org/artikel/schule-der-berliner-jugendstrafanstalt-wird-helmuth-huebener-schule.