“Nora Koot—Hong Kong,” Tala a le Au Paia (2024)
Nora Koot—Hong Kong
O le faasoaina atu o le talalelei toefuataiina e maua ai e se tamaitai talavou se faamoemoega i Hong Kong
Toe Aumaia o le Ekalesia i Hong Kong
“Fai i ai e toe aumai le Ekalesia.”
O le leo filemu, faanatinati na faateia ma le mautonu ai Nora Siu Yuen Koot e sefuluono tausaga le matua. “E a?” na ia fai atu ai.
“Fai i ai e toe aumai le Ekalesia.”
Ata o Nora Koot, 1957. (Potutusi o le Talafaasolopito o le Ekalesia, Aai o Sate Leki.)
Sa toe faalogo manino atuNora i le savali. Sa pei na musumusu atu e se tasi i lona taliga taumatau. Peitai, sa leai se tasi na latalata ane. Sa tu na o ia i fafo o se faletalimalo i Hong Kong ia Setema 1954. Na faatoa tulioso ni nai tagata asiasi mai le Iunaite Setete i se pasi e agai i le malaevaalele, ma sa ia talotalo faatofa atu ia i latou.
O tagata asiasi o ni taitai O Le Ekalesia a Iesu Keriso o le Au Paia o Aso e Gata Ai o loo faimalaga i Asia i Sasae. E silia ma le piliona tagata sa nonofo i lena vaega o le lalolagi, ae na o le tusa ma le afe o i latou na taliaina le talalelei toefuataiina a Iesu Keriso. Sa lei i ai aloaia le Ekalesia i Hong Kong mo le tele o tausaga, e lei i ai talu mai le tele o le fefinauai faaagafesootai i Saina ma se taua i Korea lata ane lea sa faapea ona taitai atu ai taitai o le Ekalesia e tapunia le misiona i le 1951. Ae o lenei ua uma le feteenaiga, ma ua o mai tagata asiasi e siaki Nora ma isi Au Paia e toasefuluvalu sa nonofo i le aai.
Sa taitaia le vaega e Elder Harold B. Lee, o se sui sinia o le Korama a Aposetolo e Toasefululua a le Ekalesia. Sa mafai ona iloa e Nora na taua o ia, ae sa lei lava lona iloa e uiga i le taitaiga o le Ekalesia e ta’u mai ai pe aisea. Ae, sa ia iloa o le savali tuu musumusu sa mo ia.
E aunoa ma se isi manatu, sa ia faaloaloa atu ai lona lima agai i le pasi, ma le faamoemoe o le a le alu ese atu. “Aposetolo Lee,” sa ia fai atu ai.
Sa aapa atu e Elder Lee lona lima i fafo o se faamalama o loo matala, ma sa tago mai i ai Nora. “Faamolemole toe mai le Ekalesia,” sa ia tagi atu ai. “O i matou o le Au Paia a aunoa ma le Ekalesia ua pei lava o tagata e leai ni meaai. E manaomia ona fafagaina i matou faaleagaga.”
Sa faatumulia mata o le aposetolo i loimata. “E le o a’u e faia le faaiuga,” na ia fai atu ai, “ae o le a ou lipoti atu i le usoga.” Sa ia fai atu ia Nora e tatalo ma tausisia le faatuatua, ma faamautinoa atu ia te ia afai e i ai pea ni Au Paia faamaoni e pei o ia, sa i ai le Ekalesia i Hong Kong.
Ona suia lea o le kia o le pasi ma alu ese atu ai.
Ua te’a lea masina ma lea masina, ma sa leai se tala na faalogo i ai Nora mai le Ekalesia. O nisi taimi sa ia mafaufau ai pe mata na te toe maua se tala. Sa tauivi i taimi uma faifeautalai o le Au Paia o Aso e Gata Ai i Hong Kong. Na muamua talai atu alii faifeautalai iina i le vaitaimi o le 1850, ae o gasegase, eseesega faalelotu ma faaleaganuu, mativa, ma se papupuni o le gagana na taitai atu ai i latou e lafoai le misiona i le mavae ai na o ni nai masina ma le leai o ni papatisoga. O le isi vaega o faifeautalai na o mai i le 1949, ae o lena misiona sa na o le lua tausaga le umi na i ai.
I lena taimi, na avea ai Nora ma ona uso laiti e toalua ma uluai tagata Saina na auai i le Ekalesia i Hong Kong. O lo latou aiga o se tasi o le faitau selau o afe o tagata sulufai o e na o mai i le kolone a Peretania e sosola ese mai le vevesi i le atunuu autu o Saina. Sa faatu le laumua o le misiona i le auala sa latou nonofo ai, ma o taeao uma e auina atu ai i latou iina e le tina fai a Nora, ma le faamoemoe o le a latou aoaoina le Igilisi ma po o a lava isi mea na aoaoina atu e faifeautalai.
Sa mafai ona manatua lava e Nora ia lesona o le Tusi Paia sa ia maua mai ia Sister Sai Lang Aki, o se faifeautalai Hawaii e tupuga mai i Saina, o lē sa fesoasoani ia te ia e aoao le Igilisi. Na maua e Nora se molimau o le talalelei toefuataiina i lena taimi. O lana molimau na fesoasoani ia te ia e tumau malosi ai ina ua tapunia le misiona, ina ua foliga mai ua goto le la i Hong Kong. E oo lava i le leai o ni sauniga o le perisitua, sauniga faamanatuga, falelotu, ma tusitusiga a le Ekalesia i le faa-Saina, sa ia pipiimau malosi i lona faatuatua ia Iesu Keriso.
Ia Aokuso 1955, i le toeitiiti atoa le tausaga talu ona mavae le asiasiga a Elder Lee, sa agai atu ai se alii talavou tupu maualuga ma lauulu enaena ia Nora i le fale tifaga lea sa ia faigaluega ai. I le taimi lava lea na ia iloaina ai Grant Heaton, o le sa auauna atu o se faifeautalai i Hong Kong a o lei tapunia le misiona. Na faatoa taunuu atu o ia ma lona faletua, o Luana, i Hong Kong e tatala le misiona fou faatoa faavaeina o le Misiona a Saute Sasae Mamao.
Sa matuai fiafia Nora. E pei ona ia faamoemoeina, sa talanoa Elder Lee ma taitai o le Ekalesia e uiga i le Au Paia i Hong Kong. O le mea moni, e lei leva ona toe foi atu i le Iunaite Setete, sa ia fautuaina atu le toe tatalaina o le misiona ma sa faapea foi ona faamatalaina atu le tala ia Nora i le konafesi aoao a le Ekalesia. Ona valaauina lea e le Peresitene o le Ekalesia o Tavita O. MaKei ia Grant e taitai le misiona fou, lea na aofia ai Hong Kong, Taiuani, le atu Filipaina, Guam, ma isi nofoaga i le itulagi.
“Ua oso a’e le la,” sa mafaufau ai Nora. “Ua toe foi mai le taeao i le Au Paia i Hong Kong!”
Tagai i le anotusi atoa i le Gospel Library mo faamatalaga ma upusii o punavai.
Moemiti i se Malumalu
I le 1957, sa matuai manaomia ai lava e le Misiona a Saute Sasae Mamao se faifeautalai fou. O se tasi o tamaitai e toafa sa auauna atu i Hong Kong faatoa toe foi atu i le Iunaite Setete mo mafuaaga o le soifua maloloina, ma tuua ai se avanoa e lei faamoemoeina i le misiona. Sa silafia e Peresitene Grant Heaton o tuafafine o loo totoe sa vave manaomiaina le fesoasoani, o lea na ia valaauina ai Nora Koot o se faifeautalai faamisiona i le lotoifale.
I le lua tausaga ua mavae, na avea ai Nora ma se tagata taua tele i le misiona. Ina ua faatoa taunuu le au Heaton i Hong Kong, sa la faatagaina o ia e faafesootai le Au Paia uma i le eria, ma ua avea le laumua o le misiona e pei o lona fale lona lua. O nisi taimi e na te vaaia ai le fanau laiti a le au Heaton. O isi taimi sa ia aoaoina ai faifeautalai i gagana Cantonese ma le Meniterini. Faatasi ai ma Luana Heaton, sa ia aoao atu tala o le Tusi Paia i se vasega o le aoga Sa mo tamaiti i le aai.
O Grant ma Luana Heaton ma le la tama pepe, pe tusa o le 1956.
Sa vave ona talia e Nora le valaauga o le misiona. O se tasi o le Au Paia i le lotoifale, o se faifeautalai e igoa ia Lee Nai Ken, sa auauna atu i se misiona mo se taimi puupuu i Hong Kong, ma sa naunau lava Peresitene Heaton e valaau nisi Au Paia i le lotoifale o ni faifeautalai. Sa masani ona tauivi faifeautalai Amerika i Matu e aoao le gagana Saina ma le aganuu i le lotoifale. E toatele tagata i le aai sa masalosalo i tagata ese ma o nisi taimi sa fenumiai ai faifeautalai ma sui o le malo o le Iunaite Setete.
Peitai, o Nora ma isi Au Paia Saina, ua malamalama i le aganuu i le lotoifale ma e lei popole i le papupuni o le gagana. Ma le isi, e masani ona sili atu ona lelei lo latou fesootai ma tagata sa latou aoaoina. I le avea ai ma se tagata sulufai mai Saina tutotonu, sa iloa e Nora le tulaga sa i ai le amataina o le olaga i se aai tumutumu, lea sa itiiti ai le sapalai o fale ma galuega.
O le toatele o tagata o le Ekalesia ma le Au Paia faaolioli i Hong Kong o ni tagata sulufai, ma sa sailia e Peresitene Heaton ni auala e tausia ai lo latou soifua manuia faaleagaga. I le 1952, sa folasia mai ai e le Ekalesia ni lesona se fitu, po o ni talanoaga, e fesoasoani ai i tagata faamoemoe e liliu mai e saunia mo le avea ai ma tagata o le Ekalesia. I le fetuunai ai i manaoga faalelotoifale, sa atiina ae ai e Peresitene Heaton ma ana faifeautalai ni lesona se sefulufitu o le talalelei e ono faananau i ai le toatele o tagata i Hong Kong o e sa le o ni Kerisiano pe sa na o se malamalamaaga faavae i talitonuga faaKerisiano. O nei lesona na talanoaina ai autu e pei o le aigaAtua, o le Togiola a Iesu Keriso, o uluai mataupu faavae ma sauniga o le talalelei, ma le Toefuataiga. O le taimi lava na papatiso ai, na maua ai e tagata liliu mai ni lesona faaopoopo e luasefulu mo tagata fou.
I le po a o lumanai ai le vaetofiaina o ia o se faifeautalai, sa fai ai se miti manino a Nora. Sa tu o ia i luga o se auala pisi, na siomia e le gaogaosa ma le vāvāō, ae ona vaaia ai se fale matagofie. Sa savali atu o ia i totonu ma vave ona lagonaina le filemu ma le toafimalie. O tagata i totonu o le fale sa laei papae, ma sa iloa e Nora nisi o i latou o ni faifeautalai o loo auauna atu i le taimi nei i Hong Kong.
Ina ua lipoti atu Nora i le ofisa o le misiona i le aso na sosoo ai, sa ia tau atu i faifeautalai e uiga i lana miti. Sa maofa i latou. Na faapefea ona ia iloa foliga o se malumalu? Na te lei asiasi muamua lava i sea fale.
Tagai i le anotusi atoa i le Gospel Library mo faamatalaga ma upusii o punavai.
O Le Siva Muamua a le Ekalesia i Hong Kong
I le amataga o le 1959, sa malaga atu ai Sister Nora Koot ma lana soa o le misiona, o Elaine Thurman, i se nofoaafi faatasi ma se vaega o talavou o le Au Paia o Aso e Gata Ai mai Tai Po, o se itu maotua i matusasae o Hong Kong. Sa i ai se siva a le Ekalesia i lena afiafi i se fale tele mautotogi i le aai, ma sa popole le autalavou i le auai atu i ai. O i latou uma o ni tagata fou o le Ekalesia, ma e leai se tasi o i latou na faaaluina le tele o se taimi i le aai. Latou te lei iloa po o le a se mea o le a tupu.
Sa lei iloa lelei foi e Nora le mea e faamoemoe i ai. O le siva o le Siva Auro ma le Lanumeamata muamua lea a le Ekalesia i Hong Kong. O le Siva Auro ma le Lanumeamata, lea na aumaia lona igoa mai lanu aloaia o le Faalapotopotoga o le Faaleleia Faatasi o le Ekalesia, sa avea o se gaoioiga lauiloa faaletausaga mo le autalavou o le Au Paia o Aso e Gata Ai talu mai le vaitau o le 1920, aemaise lava i eria sa faatulagaina lelei ai MIA a Alii Talavou ma Tamaitai Talavou. O siva na maua ai se avanoa lelei mo tagata talavou e feiloai ai i isi tagata o le Ekalesia, ma sa mananao faifeautalai Amerika e faailoa atu lea tu masani i le Au Paia i Saina. I le aluga o le tausaga ua mavae, i le mavae ai o mea uma, sa faatupulaia le Ekalesia i Hong Kong i le silia ma le iva selau tagata.
Vaaiga i le auala i Hong Kong, pe tusa o le 1956. (Faletusi o Talafaasolopito o le Ekalesia, Aai o Sate Leki. Ata na pueina e Stanley Simiskey.)
O le tietiega nofoaafi i le aai na alu ai pe a ma se itula. Ina ua taunuu Nora, Elaine, ma le autalavou Tai Po i le siva, sa latou iloa ai o le fono faatonu o le MIA a le misiona—sa matele lava o faifeautalai Amerika—na faia mea uma e mafai ai ona faia le siva e pei o se Siva Auro ma le Lanumeamata i le Iunaite Setete. O pepa auro ma lanumeamata na tautau mai i lalo mai le taualuga, ma e limaselau paluni na tautau maualuga i luga ae o le fola o le siva, na sauni e faatoulu mai lalo i le tosoina o se manoa i le faaiuga o le afiafi. Mo meaai māmā, sa i ai kuki ma vai inu lanu.
Ae ina ua faagasolo le siva, sa foliga mai sa i ai se mea sa ese lava. Sa i ai se sipika faaleotele leo sa faapipii i se laau e ta ai pese, ma sa tata ai e faifeautalai musika siva lauiloa faaAmerika. Sa faatulaga e le au teufale ni nai nofoa i totonu o le potu, ma le faamoemoe o le leai o ni nofoa o le a faatosina ai tagata talavou i luga o le fola o le siva. Ae sa lei aoga le mailei. Sa tau leai ni isi na sisiva.
Ina ua mavae sina taimi, sa amata ona taina e ni nai Au Paia Hong Kong le ituaiga o musika sa latou fiafia i ai, ma na suia ai mea uma. Sa foliga mai, sa lei mafaufau faifeautalai i mea e fiafia i ai tagata o le lotoifale. Sa latou tata ni fati i mea faifaili a e sa mananao le Au Paia Saina i ni pese e usuina. E mananao foi le Au Paia e sisiva i uosi lemu, cha-cha, ma mambo, lea sa le’i taina e faifeautalai. O le taimi lava na suia ai le musika, sa lolofi atu tagata uma o le potu i luga o le fola ma sisiva.
E ui lava i lona amataga faalemanaia, ae sa faamanuiaina le Siva Auro ma le Lanumeamata. Ae, a o lei faaiuina le siva, sa tatala e se tasi ia paluni sa i luga ae, ma solo ifo ai i lalo i luga o le aofia tumutumu. I le manatu ai ua uma le siva, sa vave ona agai atu le Au Paia Saina mo le faitotoa. Sa taumafai faifeautalai e toe valaau atu ia i latou e toe foi mai ina ia mafai ona latou faia se tatalo faaiu, ae na fai si tuai. O le toatele o tagata ua o.
I le afiafi atoa, sa fiafia Nola e matamata i le Au Paia mai Tai Po o feofeoai ma isi tagata talavou mai le itulagi lea. O le galue ai i Tai Po o se tasi o faatumutumuga o lana misiona i le taimi nei, ma o le taimi sa ia faaaluina ai iina na faamalosia ai lana molimau.
Ae i ni nai masina talu ona uma le Siva Auro ma le Lanumeamata, sa ia iloa ai ua oo i le taimi e agai ai i luma. Sa auina atu o ia e Peresitene Heaton i Taiuani, o se motu e fa selau maila i sasae.
Tagai i le anotusi atoa i le Gospel Library mo faamatalaga ma upusii o punavai.
Taimi o le Ti ma Madame Pi
Na taunuu Nora Koot i Taiuani i le faaiuga o Iulai 1959, pe tusa ma le tolu tausaga talu ona auina atu e Peresitene Heaton le vaega muamua o faifeautalai o le Au Paia o Aso e Gata Ai i le motu. Faatasi ai ma se aofaiga e itiiti ifo ma le toluselau le Au Paia, sa le toatele foi le Ekalesia i Taiuani pe na faatulagaina foi le Ekalesia e pei na i ai i Hong Kong. Ae, sa sailia lava e faifeautalai ia tagata e aoao atu mai le faitau aofai tele o le motu o tagata sulufai mai Saina, o e na matele lava ina tautatala i le Meneterini, lea foi na tautala ai Nora.
O Dezzie Clegg ma Nora Koot, pe tusa o le 1959. (Potutusi o le Talafaasolopito o le Ekalesia, Aai o Sate Leki.)
Ina ua uma ona faamautu atu i lona eria fou, sa valaau atu Nora ma lana soa, o Dezzie Clegg, ia Afioga Pi Yi-shu, o se sui o le tino o le au faitulafono sili o Taiuani. Sa auai atu Afioga Pi i le aoga faatasi ma le tina o le toalua o Nora, o lē sa tuuina atu ia Nora se tusi o le faalauiloaga i lana uo ua leva. Sa naunau Nora e fesoasoani ia Afioga Pi ia iloa faamanuiaga na ofoina atu e le Ekalesia i tagata o Taiuani.
I le latou feiloaiga, sa faaali atu ai e Nora ma Dezzie ia Afioga Pi le tusi o le faafeiloai atu, ma sa ia valaaulia i laua e nonofo i lalo. Sa aumai e se tautua se seti ti matagofie, ma sa ofoina atu e Afioga Pi ni lauti Earl Grey i ana malo.
E ui o le inuina o lena ituaiga o lauti sa le tusa ai ma le Upu o le Poto, sa iloa e Nora e faatiga i lana aganuu le teenaina o le lauti mai lana talimalo. Ae i le aluga o tausaga, sa faia ai e faifeautalai ma tagata o le ekalesia ni auala faaaloalo e aloese ai mai le inuina o le lauti pe a ofoina atu. Mo se faataitaiga, sa fautuaina e Konyil Chan, o se Au Paia Saina i Hong Kong o lē sa malamalama lelei i uiga faaagafesootai faaaloalo, ia tau lava o le talia e faifeautalai o le lauti ona tuu ese lea ma le le iloaina i autafa. “O le a le faamalosia lava e tagata Saina a latou uo e inu lauti,” na ia faamautinoa atu ai ia i latou.
Sa teena ma le faaaloalo e Nora ma Dezzie le lauti ma faamatala atu ia Afioga Pi ua la o mai i Taiuani e aoao tagata ia usiusitai ma avea ma tagata lelei o lo latou nuu. Ae ui i lea, na valaauina pea i laua e Afioga Pi ia inu sina lauti.
“Ia malie lou finagalo, lau Afioga,” na fai atu ai Nora, “matou te le inu lauti.”
Sa te’i Afioga Pi. “Aisea e le inu ai?” sa ia fesili ai.
“Ua aoaoina i matou e le Ekalesia ina ia mulimuli i se mataupu faavae ua ta’ua o le Upu o le Poto ina ia tausia ia maloloina o tatou tino ma ia manino o tatou mafaufau,” na tali atu ai Nora. Ona ia faamalamalama atu lea e le inuina e tagata o le Ekalesia le kofe, lauti, po o le ava malosi ma e le faaaogaina tapaa po o fualaau faasaina e pei o le opeuma [opium]. O taitai o le Ekalesia ma lomiga i lenei taimi sa lapatai mai foi e faasaga i soo se isi lava meainu sa i ai ni vailaau e ono fai ma vaisu.
Sa mafaufau loloto ia Afiogatai Pi i lenei mea mo sina taimi. “Ia, o le a se mea e mafai ona oulua inuina?” sa ia fesili ai.
“E tele mea e mafai,” na fai atu ai Nora. “Susu, vai, vaimoli, 7 Up, apainu.”
Sa fai atu ia Afioga Pi i lana tautua e aveese le seti o le lauti ma aumai i faifeautalai se susu malulu. Ona ia tuuina atu lea ia i laua lana faamanuiaga a o la aoaoina tagata o Taiuani. “Ou te manao i o tatou tagata ia avea ma tagatanuu sili ona lelei o le nuu, ia sili atu ona maloloina ma usiusitai atili,” o lana tala lea.
I aso ma vaiaso na sosoo ai, sa faasoa atu ai e Nora le talalelei toefuataiina i le toatele o tagata. Sa faaalia e Kerisiano Saina le fiafia sili i le Ekalesia, ae o nisi o Lotu Puta ma Tao sa tosina atu foi i ai. O nisi tagata i Taiuani o ni tagata le talitonu i le Atua ma sa itiiti so latou fiafia i le faaKerisiano po o le Ekalesia. Mo isi, o le le i ai o le Tusi a Mamona po o isi tusi a le Ekalesia i le faa-Saina o se mea faalavefau.
Sa telegese le tuputupu ae i Taiuani, ae o tagata na auai i le Ekalesia na malamalama lelei i le taua o feagaiga na latou osia i le papatisoga. A o lei avea ma Au Paia o Aso e Gata Ai, sa tatau ona latou maua uma lesona a faifeautalai, auai soo i le Aoga Sa ma sauniga faamanatuga, usitai i le Upu o le Poto ma le tulafono o le sefuluai mo le le itiiti ifo ma le lua masina, ma tautino atu e tausia isi poloaiga. E oo atu i le taimi na latou faatulagaina ai se aso mo le papatisoga, e toatele tagata na feiloai ma faifeautalai i Taiuani ua uma ona auai malosi i a latou paranesi.
O se tasi o tiutetauave autu a Nora i le motu o le faamalosia lea o le Aualofa. Seia oo mai talu ai nei, sa taitai ai e faifeautalai Amerika aualofa uma i Taiuani. Na suia lenei mea i le amataga o le 1959 ina ua auina atu e Peresitene Heaton se faifeautalai e igoa ia Betty Johnson e faatu ni Aualofa ma aoaoina taitai tamaitai i Taipei ma isi aai i le motu. O lea la ua tauaveina e Nora ma ona uso a faifeautalai tamaitai le galuega a Betty, na malaga mai lea paranesi i lea paranesi e tuuina atu i le Aualofa soo se lagolago na manaomia.
Na faamaeaina le misiona a Nora i le aso 1 o Oketopa, 1959. I le taimi o lana auaunaga, sa ia maua ai se malamalama sili atu e uiga i le talalelei ma lagonaina le faateleina o lona faatuatua. Mo ia, o le tuputupu ae o le Ekalesia i Hong Kong ma Taiuani o se faataunuuga o le miti a le perofeta o Tanielu.
Tagai i le anotusi atoa i le Gospel Library mo faamatalaga ma upusii o punavai.
E Taunuu Miti o le Malumalu
Ina ua faasilasila atu le Malumalu o Hong Kong ia Oketopa 1992, sa matua’i fiafia lava Nora Koot Jue. Ua silia ma le tolusefulu tausaga talu ona ia auauna atu i le Misiona a Saute Sasae Mamao. I lena taimi, na malaga atu ai o ia i le Iunaite Setete, faaipoipo i se tagata Amerika Saina e igoa ia Raymond Jue, ma tausia se fanau e toafa. Ae o ona aafiaga i le avea ai ma se uluai tagata Saina liliu mai i le Ekalesia i Hong Kong sa lei aluese lava ma ia. O tala ia na ia faamatala i lana fanau i le taimi e momoe ai.
Sa manatu Raymond e tatau ona malaga le aiga atoa i le faapaiaga o le malumalu.
“Leai,” sa tali atu ai Nora. ‟Matuā tele nauā na tupe.”
Na finau pea Raymond. ‟E tatau ona tatou o,” o lana tala lea.
Na amata ona teu tupe a le aiga. Ua matutua nei tamaiti, ma sa latou iloa le taua tele o le maota o le Alii i lo latou tinā. Ina ua malaga atu o ia i le Iunaite Setete i le 1963, sa ia malolo muamua i Hawaii e maua lona faaeega paia i le malumalu i Laie. Mulimuli ane, sa faamauina i la’ua ma Raymond i le Malumalu o Los Angeles, ma e lei leva ona mavae lena, ae faapaiaina le Malumalu o Oakland e latalata i lo la fale i le Eria o San Francisco Bay i Kalefonia. Na i’u lava ina avea Nora ma Raymond ma tagata faigaluega i le malumalu iina, ma tuuina atu ai ia Nora le avanoa e faatautaia ai sauniga o le malumalu i le gagana Meniterini, Kenitonisia, Hmong, ma isi gagana.
Ina ua maea le Malumalu o Hong Kong ia Me 1996, sa faia e le Ekalesia se fale tatala e lua vaiaso. Na taunuu Nora ma lona aiga i le aai i le afiafi o le aso 23 o Me, i le tolu o aso a o lumanai le faapaiaga o le malumalu. Ina ua la laa ese mai le malaevaalele, sa lagona e Nora le ea mafanafana ma le susū o loo siomia ai o ia.
“Susū maia i Hong Kong,” sa ia fai atu ai i lona aiga ma se ataata.
I nai aso na sosoo ai, na ave ai e Nora lona aiga i se malaga taamilo i le aai. Sa auauna atu foi lana tama teine matua, o Lorine, i se misiona i Hong Kong, ma sa latou fiafia e toe asiasi faatasi i le eria. A o faaali atu e Nora i lana fanau ia auala ma fale sa ia iloaina muamua, o tala sa latou faalogo i ai a o laiti na feola mai. O se tasi o nofoaga muamua na ia aveina i ai i latou o le malumalu, na fausia i luga o le nofoaga o le fale tuai o le misiona lea sa ia faaaluina ai le tele o le taimi a o avea ma se tamaitai talavou. E leai se mea e sili atu ai le fiafia o Nora i le vaaia o le nofoaga ua tuuina atu i se faamoemoega paia faapena.
I le taeao o le Aso Sa, 26 Me, sa auai ai le aiga i se sauniga faamanatuga faapitoa faatasi ma le peresitene o le misiona a Nora, o Grant Heaton, ma isi faifeautalai sa i ai muamua mai le Misiona a Saute i Sasae Mamao. I le taimi o le sauniga, sa tuuina atu ai e Peresitene Heaton ma faifeautalai se molimau. Ina ua oo mai le taimi o Nora, sa tu i luga o ia. “Ua mu le Agaga i totonu ia te au,” sa ia molimau ai. “O au o se taunuuga o lenei laueleele ma lenei misiona. Ma ou te faafetai ai lava.”
O le taeao na sosoo ai, sa nonofo faatasi ai Nora ma lona aiga i le potu selesitila o le Malumalu o Hong Kong. Sa susulu ma ataata foliga o Nora a o tatalaina e Peresitene Thomas S. Monson le sauniga ma sa saunoa Elder Neal A. Maxwell o le Korama a Aposetolo e Toasefululua. Sa ia lagonaina e pei ua oo mai lona olaga i se li’o atoatoa. I le fa sefulu lua tausaga na muamua atu, sa ia aioi atu ai ia Elder Harold B. Lee e toe auina atu le Ekalesia i Hong Kong. Sa na o ni nai tagata toaitiiti o le Au Paia i le aai i lena taimi. O lenei ua i ai se maota o le Alii i Hong Kong, ma sa i ai o ia iina ma lona toalua ma lana fanau.
I le faaiuga o le sauniga, sa faitau ai e Peresitene Thomas S. Monson le tatalo o le faapaiaga. “Ua tuputupu ae lau Ekalesia ma faamanuiaina olaga o le toatele o Ou atalii ma afafine i lenei nofoaga,” sa ia tatalo ai. “Matou te faafetai atu i Lau Afio mo i latou uma o e ua taliaina le talalelei ma e ua tumau moni ma faamaoni i feagaiga na osia ma Lau Afio. Ua oo mai nei lau Ekalesia i lenei eria i le matua atoatoa faatasi ai ma le faapaiaga o lenei malumalu paia.”
Sa tafe ifo loimata i foliga o Nora a o usuina e tagata uma le pese “O Le Agaga o le Atua.” Ina ua uma le faamanuiaga, sa ia opoina mai lana tane ma lana fanau i ona lima ma fusi mai i latou. Sa tumu lona loto.
O lena afiafi, sa auai le aiga i se faatasiga faamisiona. Sa latou tuai teisi atu ma iloa ai o loo talatalanoa faatasi tagata uma i totonu o se potu. Sa filemu le motu o tagata ina ua ulufale mai Nora, ma sa matamata ma le maofa lona aiga a o faafeiloaia o ia e lea tagata ma lea tagata ma le mamalu ma le faaaloalo.
A o talatalanoa Nora ma ana uo tuai, sa pa’i atu se toeaina i lona tauau. “Pe e te manatuaina au?” sa ia fesili ai.
Sa tilotilo atu Nora ia te ia, ma sa oo mai se emo o le manatuaina i ona foliga. O Harold Smith, o se tasi o uluai faifeautalai sa ia feiloai i ai a o laitiiti. Sa ia faailoa atu o ia i lana fanau.
“Ou te lei manatu sa ou faia se eseesega,” sa ia fai atu ai ia te ia. Sa le talitonu o ia o loo ia manatuaina o ia.
“E le galo ia te oe tagata na laveaiina oe,” o le tala lea a Nora.
Tagai i le anotusi atoa i le Gospel Library mo faamatalaga ma upusii o punavai.