Himsog nga Pagkaon

Ang himsog nga pagkaon mahinungdanon kaayo alang sa paglambo ug pagtubo, ilabi na sa mga bata. Ang pagpadayag nga gitawag og Pulong sa Kaalam naglangkob sa mga kamatuoran nga makatabang nato nga molambo sa pisikal ug espirituwal nga paagi (tan-awa sa Doktrina ug mga Pakigsaad 89). Kini nga pagpadayag nagpasabot nga ang Dios naghatag og daghang sustansiyado nga mga pagkaon alang sa kaayohan sa Iyang mga anak. Gitudloan kita nga mokaon og mga pagkaon sama sa mga prutas, mga utanon, mga lugas, ug karne. Espesyal nga mga panalangin—lakip na sa kahimsog, kaalam, mga bahandi sa kahibalo, ug kalig-on—mao ang gisaad ngadto kanila nga mosunod niining gipadayag nga mga kamatuoran.

Nganong ang himsog nga pagkaon mahinungdanon kaayo sa sakto nga paglambo ug pagtubo sa bata?

Ang labing importante nga panahon sa paglambo sa utok ug pagtubo sa bata magsugod panahon sa pagpanamkon ngadto sa edad nga duha ngadto sa tulo. Aron sa pagsuporta niining paspas nga pagtubo, ang sakto nga nutrisyon gikan sa lainlaing mga pagkaon gikanahanglan kaayo. Ang maayo nga nutrisyon niining nag-una nga mga tuig makatabang sa pagpalambo og lig-on nga pundasyon alang sa pagtubo sa bata ug makatabang nila sa paglikay sa tibuok kinabuhi nga mga problema sa panglawas.

Unsa ang matang sa pagkaon nga angay kaonon sa mga bata?

Ang matag klase sa himsog nga pagkaon makatabang sa lawas sa piho nga mga paagi. Sama pananglit, ang ubang mga pagkaon makatabang sa lawas nga motubo samtang ang ubang pagkaon motabang sa lawas aron makahimo ug makapalambo og mga panagang batok sa mga sakit. Aron makaangkon niini nga mga benepisyo, ang mga bata magkinahanglan nga adunay balanse nga diyeta. Tingali nagpasabot kini nga magdugang og mga prutas o mga utanon ngadto sa diyeta sa bata o pagseguro nga nakakaon sila og protina. Pagsugod pinaagi sa pagdangop ngadto sa mga giya sa diyeta nga gibase sa pagkaon sa inyong nasod aron mas makasabot kon unsa ang mga kausaban nga tingali gikinahanglan. Sa labing minos, ang diyeta sa bata angay nga maglakip sa mga pagkaon nga sama sa:

• Mga prutas (presko nga prutas, linata nga prutas, ug mga duga sa prutas)
• Mga utanon (berde nga mga dahon, hilaw ug luto nga mga utanon)
• Lugas nga mga pagkaon ug mga harina (mais, trigo, patatas, pasta, ug brown nga humay)
• Protina nga mga pagkaon (isda, manok, karne, mga itlog, binulad nga mga liso, ug mani)

Ang mga bata angay usab nga makakuha og daghang bitamina, lakip na sa bitamina A ug bitamina D, ingon man himsog nga mga tambok, lakip na sa mga saturated fats. Sa ubang mga dapit sa kalibotan, ang nakaputos nga mga pagkaon mahimong adunay impormasyon sa nutrisyon, nga mahimong gamiton sa pag-establisar og balanse nga diyeta. Ang pagpalambo og himsog nga mga pamaagi sa pagkaon sa panimalay makatabang usab sa pagseguro nga ang mga bata makakaon sa mga pagkaon nga gikinahanglan alang sa balanse nga diyeta. Ang pagkabusog dili mogaranteya nga maayo kang pagkaalima.

Sa sinugdanan, ang mga bata magdumili sa pagkaon og partikular nga himsog nga mga pagkaon, sama sa mga utanon ug mga prutas. Ang mga ginikanan makatabang pinaagi sa regular nga paglakip niini nga mga pagkaon ug sa pag-andam niini nga mga pagkaon sa lainlaing mga paagi.

Unsa ang matang sa pagkaon ang angay nga likayan sa mga bata?

Ang mga bata kinahanglang mokaon og limitado nga gidaghanon sa giproseso nga mga pagkaon, nga kasagaran adunay daghang sagol nga asukal, unsaturated fats, ug asin. Ang paghatag og himsog nga mga miryenda hinuon makatabang sa mga bata nga makakuha sa mga nutrina nga gikinahanglan alang sa sakto nga paglambo sa ilang lawas ug hunahuna.

Unsa ang anaa nga mga kapanguhaan aron makatabang sa nutrisyon sa bata?

Adunay pipila ka mga kapanguhaan nga maduolan niadtong nagkinahanglan og tabang sa nutrisyon sa bata. Ang ubang mga kapanguhaan nanginahanglan og pagduol ngadto sa mga propesyonal sa kahimsog samtang ang uban nga mga kapanguhaan dili mahalon o libre.

• Ang sertipikado nga mga nutrisyonista makatabang sa mga ginikanan aron mahibalo kon ang nutrisyon sa bata kinahanglan ba nga palamboon ug kon unsa ang mga lakang nga buhaton. Ang mga lider sa Simbahan mahimong makatabang sa pag-ila sa sertipikado nga mga nutrisyonista sa lokal nga mga health clinic.
• Ang mga giya sa pagdiyeta mopasabot kon unsa nga mga matang sa pagkaon ang angay kan-on sa bata matag adlaw. Ang ubang mga nasod adunay gipublisar nga mga giya, apan ang uban wala. Ang lokal nga mga lider sa Simbahan mahimong mag-andam og mga giya nga makatutok sa mga pagkaon nga anaa sa inyong dapit.
• Ang mga pagsusi sa nutrisyon sa mga bata posible nga aduna sa ubang mga dapit. Ang mga pagsusi mahimong magamit isip sinugdanan sa pagpalambo sa nutrisyon sa bata ug mahimong maglakip sa paghiling sa mga timailhan sa kakulangan sa nutrisyon.
• Ang mga Pandugang [Supplements] mahimong irekomendar sa usa ka propesyonal sa kahimsog kon walay igong mga pagkaon nga makuha.

Unsay akong mahimo aron makatabang sa akong mga anak nga makakaon sa mga nutrina nga ilang gikinahanglan?

Isip usa ka ginikanan, aduna kay talagsaong oportunidad sa pagsuporta sa imong mga anak samtang sila magtubo ug magpalambo og himsog nga mga pamaagi sa pagkaon. Kon posible, ang inahan kinahanglang mohimo sa tanang paningkamot sa pagpasuso sa mga bata kutob sa duha ka tuig nga pangidaron.

Kon ang pagpasuso dili posible, ang lokal nga mga serbisyo sa clinic mahimong makatabang ninyo sa pagpangita og mga alternatibo. Ang mabdos o nagpasuso nga mga babaye kinahanglang maningkamot sa pagkaon og lainlaing himsog nga mga pagkaon. Ang mga nutrina sa pagkaon nga kaonon sa mga inahan makaapekto sa mga bata sa dili pa matawo ug sa mga bata nga gipasuso.

Ikonsiderar kining dugang mga ideya samtang mag-ampo ka alang sa giya:

• Magkat-on mahitungod sa sustansiyado nga mga pagkaon nga anaa sa inyong dapit. Mahimo usab kang magsiksik og mga pamaagi sa pag-andam niini nga mga pagkaon.
• Mokonsulta sa sertipikado nga nutrisyonista, kon posible.
• Gamiton ang ipadala nga mga pahina gikan sa Simbahan nga paningkamot alang sa nutrisyon sa bata.
• Pangayo og suporta gikan sa mga presidente sa Relief Society ug korum sa mga elder kon naglisod ka sa pagpalit o pagtanom og sustansiyadong mga pagkaon.

Unsaon sa uban pagtabang sa mga paningkamot sa himsog nga pagkaon?

Dugang ngadto sa mga paningkamot sa mga ginikanan, ang mga lider sa Simbahan ug tigpangalagad nga mga brother ug mga sister tingali makahimo sa pag-impluwensiya sa tukmang paglambo sa mga bata pinaagi sa masustansiya nga pagkaon. Ikonsiderar kini nga mga ideya ug uban pa samtang mag-ampo ka alang sa giya.

Tigpangalagad nga mga Brother ug mga Sister

• Magtudlo og mga baroganan sa nutrisyon ngadto sa mga pamilya nga adunay mga anak.
• Magtinambagay sa mga presidente sa korum sa mga elder o Relief Society kon unsaon pagtabang sa mga pamilya nga dunay mga panginahanglan sa nutrisyon.
• Motugot sa mga pamilya nga mangulo sa pagplano og mga paagi sa pagpalambo sa nutrisyon sa ilang mga anak ug mohatag og suporta kon mahimo.

Lokal nga mga Lider

• Mopili og aktibo ug abtik mosuporta nga tigpangalagad nga mga brother ug mga sister alang sa mga pamilya nga adunay mga panginahanglan sa nutrisyon.
• Magtinambagay mahitungod sa mga paagi sa pagtabang nga matubag ang dinalian nga mga panginahanglan sa pagkaon ug makapahimo sa pamilya sa pag-ugmad og malungtaron nga pagbarog pinaagi sa kinaugalingong paningkamot.
• Mokonsiderar sa paghatag og dinalian nga tabang gikan sa halad sa puasa ngadto sa mga pamilya nga adunay grabeng pagkulang sa nutrisyon nga mga anak.
• Mopakigbahin og mga kapanguhaan gikan sa paningkamot sa Simbahan alang sa nutrisyon sa bata ngadto sa nanginahanglan.
• Mo-organisar og grupo-grupo nga mga klase og mga kalihokan mahitungod sa himsog nga pagkaon. Pananglitan, mahimong adunay pagbinayloay sa resipe o usa ka workshop sa pagpili og mga pagkaon ug pag-andam niini.
• Mangita og mga organisasyon nga makahatag og dinalian nga tabang sa nanglimbasog nga mga pamilya ug mga bata ug maningkamot pa sa pag-ugmad og pagtubag sa kaugalingong panginahanglan sa nutrisyon diha sa komunidad.

Mga Pakisayran

1. World Health Organization, “Exclusive breastfeeding for six months best for babies everywhere,” January 15, 2011.